Могилёв

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Могилёв
бел. Магілёў
Флаг[d]Герб[d]
Flag of Mahiloŭ.svgCoat of Arms of Mahiloŭ.svg
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1267
Рәсми атамаһы Магілёў
Дәүләт Беларусь
Административ үҙәге Могилёвская область[d]
Административ-территориаль берәмек Могилёвская область[d], Могилёвская губерния[d], Оршанский повет[d] һәм Белорус Совет Социалистик Республикаһы
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Днепр
Хөкүмәт башлығы Цумарев, Владимир Михайлович[d]
Халыҡ һаны 370 712 кеше (2014)[1]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 192 Метр
Сәғәт бүлкәте UTC+03:00[d]
Туғандаш ҡала Бардеёв[d], Клайпеда[d], Вийёрбан[d], Влоцлавек[d], Габрово[d], Чимкент[d], Айзенах, Крагуевац[d], Звенигород[d], Вологда, Брянск һәм Красноярск
Сиктәш Могилёвский район[d]
Майҙан 119 км²
Почта индексы 212000–212999
Рәсми сайт city.mogilev.by
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы [d]
Урындағы телефон коды 8222
Номер тамғаһы коды 6
Romanization of Belarusian (2007 system) Mahilioŭ
Commons-logo.svg Могилёв Викимилектә

Могилёв (рус. Могилёв, бел. Магілёў, пол. Mohylew, лит. Mogiliavas) — Беларусия ҡалаһы, Могилёв өлкәһенең административ үҙәге. Могилёв өлкәһенең мәҙәниәт һәм иҡтисад үҙәге. Шулай ук ҡалала Химволокно, Лифтмаш, Строммаш һәм башҡа ойшмалар урынлашҡан.

Халык һаны — 300 мең тирәһе кеше. Ҡалала 40 мәктәп, 4 лицей, 3 университет (Машиналар төҙөү, Технология, Педагогия) бар.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек
Абсолют максимум, °C 9,8 12,9 19,8 29,1 32,0 33,0 36,3 36,8 30,6 25,5 14,5 10,9
Абсолют минимум, °C {{{Янв_а_мин}}} −34,7 −35 −17,7 −4,4 −0,7 3,0 0,9 −4,8 −14,8 −23,5 −33,4

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1812 йылғы һуғыш[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Солтановкалағы һәйкәл
Рус ғәскәренең байрағы һәм литавраһы, 1812 йыл, Могилёв музейының экспозицияһы.

1812 йылдың 12 июнендә 600-меңле Наполеон ғәскәре Рәсәйгә бәреп инә. Өс тапҡыр артыҡ һанлы дошмандан урыҫ ғәскәре сигенә башлай. 11 июлдә, Могилёвтан 12 км көньяҡ-көнбайыштарак, Салтановка һәм Фатово ауылдары араһында, генерал-лейтенант Николай Раевский етәкселегендәге 7-се пехота корпусы Луи Даву етәкләгән француз ғәскәренә ҡаршы Салтановка янындағы һуғышты башлай. Рәсәй империяһы армияһы (1812 йыл) 2-се Көнбайыш армияһының күпселек көсөн Днепр йылғаһы аша йөҙөп сығыуын француздарҙан ситкә юнәлдереү өсөн, урыҫ ғәскәрҙәре француздар менән ҡапма-ҡаршы һуғыш башларға мәжбүр булғандар.

Беренсе бөтә донъя һуғышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Беренсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында (август 1915 — ноябрь 1917) Юғары башкомандующий ставкаһы урындашҡан ҡалала Рәсәй императоры Николай II йәшәгән.

Икенсе бөтә донъя һуғышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Смоленск бәрелеше (1941)[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөйөк Ватан һуғышы хроникаһы/1941 йылдың 26 июле. 35-се һуғыш көнө, 26 июлдә совет ғәскәрҙәре Могилёвты ҡалдыра (ҡарағыҙ «Могилёвты һаҡлау»).

Халык[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1840[2] 1897[3] 1959[4] 1970[5] 1979[6] 1989[7] 2009[8]
23 103 43 119 121 712 202 314 290 361 359 188 358 279

Милли состав (2009): беларустар — 87,4 %, урыҫтар — 7,3 %, украиндар — 1,1 %.[9]

Иҫтәлекле урындар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Ленин урамы, Европаның 18-се быуат стиленда төҙөлгән.
  • Театр, 19-сы быуатта төҙөлгән.

Туғандаш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Шымкент, Ҡаҙағстан
  2. Виллербан, Франция
  3. Пенза, Рәсәй
  4. Тула, Рәсәй
  5. Киреч, Украина
  6. Бардейов, Словакия
  7. Габрово, Болгария
  8. Клайпеда, Литва
  9. Влоцлавек, Польша
  10. Айзенах, Германия
  11. Крагуевац, Сербия
  12. Звенигород, Рәсәй
  13. Сумғәйет, Әзербайжан
  14. Николаев, Украина
  15. Тәбриз, Иран
  16. Тубыл, Рәсәй

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]