Мумбай

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡала
Мумбаи
маратхи मुंबई, һинд मुम्बई, ингл. Mumbai
Ил

Һиндостан

Штат

Махараштра

Координаталар

18°58′00″ с. ш. 72°50′00″ в. д.HGЯO

Мэр

Датта Далви

Элекке исеме

1995 йылға тиклем — Бомбей

Майҙаны

603 км²

Высота НУМ

11 м

Халҡы

12,478,447 кеше (2011)

Тығыҙлығы

20 694 кеше/км²

Агломерация

21 347 412

Сәғәт бүлкәте

UTC+5:30

Телефон коды

+91 22

Почта индексы

110 xxx

Автомобилькоды

MH-01, MH-02, MH-03

Рәсми сайт

mcgm.gov.in  (инг.)

Показать/скрыть карты
Мумбаи (Һиндостан)
Мумбаи
Мумбаи
Мумбай (Һиндостан Махараштра)
Мумбаи

Мумба́и (маратхи मुंबई, һинд मुम्बई, ингл. Mumbai; 1995 йылға тиклем — Бомбе́й, Bombay)— Аравий диңгеҙе урында, Һиндостандың көнбайышында урынлашҡан ҡала. Махараштра шатының административ үҙәге.

Мумбаи — Һиндостандың халыҡ иң күп йәшәгән ҡалаһы: ҡала төшөнсәһендә Мумбай муниципаль корпорацияһы бар, уның составына Махараштра штатының ике дистрикты керә: беренсеһе — «Мумбаи» (157 км², 3 145 966 кеше 2011 й.), һәм дистрикт «Мумбаи (ҡала яны)» (446 км², 9 332 481 кеше 2011 й.), барлығы 603 км², 12 478 447 кеше 2011 й.[1]. Юлдаш ҡалалары менән бергә 21,3 млн кеше йәшәгән ҙурлығы буйынса донъяла бишенсе агломерация булып тора[2].

Диңгеҙ кимәленән 10 метр бейеклектә урынлашҡан.Халыҡ тығыҙлығы 1 км²-ға 21 665 кеше (халыҡ тығыҙлығы буйынса донъяла беренсе урында), халыҡтың 1/2 өлөшө — маратхи, 1/4 өлөшө — гуджарат. Ҡала Бомбей утрауында урынлашҡан (ингл. Isle of Bombay), һәм Солсетт утрауының көньяғына йәйелгән. Утрауҙар күперҙәр һәм дамбалар менән тоташҡан.

Мумбаи — эре халыҡ-ара юлдар узеле.Ҡаланың караптар туҡтар өсөн тәбиғи ышыҡ урыны — гаване бар, шуға көнбайыш Һиндостандың иң ҙур порты булып тора. Пассажирҙар терминалы аша Һиндостанға килеүсе пассажирҙар ағымының яртыһы үтә. Мумбай—Һиндостандың иҡтисади һәм мәҙәни үҙәге; муллыҡ һәм байлыҡ хәйерселек һәм ярлылыҡ менән йәнәшә торған контрастар ҡалаһы.Хәҙерге заман кварталдары, ҡаланың төньяҡ районындағы төрлө ауырыуҙар үрсеткесе булған, иҫке емерек өйҙәр менән күрше тора.

Һиндостандың башҡа ҡалалары менән сағыштырғанда Мумбай сағыштырмаса йәшәү кимәле һәм эшлекле әүҙемлек юғары ҡала булып иҫәпләнә. Эшкә урынлашыу мөмкинлеге эшсе көстәрҙе, Һиндостандың үҙен иҫәпкә алмағанда, бөтә Көньяҡ Азиянан йәлеп итә.

Ҡаланың атамаһының килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡаланың исеме индус алиһәһе «Мумб» һәм "аи" (әсә) һүҙенән килеп сыҡҡан. «Бомбаин» исемен XVI быуатта португалдар биргән тигән фараз бар, был һүҙ "яҡшы диңгеҙ ҡултығы" тигәнде аңлата, әммә хәҙерге заман тикшереүҙере был фаразды кире ҡаға [3]. Бөйөк Британия хакимлегендә инглизсә Бомбей тип йөрөтә башлайҙар. 1995 йылда ҡала исеме рәсми рәүештә Мумбай тип үҙгәртелә.Ҡаланың элекке исемен ҡала халҡы, билдәле институттар ҡуллана.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Provisional Population Totals and data products - Census 2011 : MaharashtraDistribution of Population, Decadal Growth Rate, Sex-Ratio and Population Density. Office of the Registrar General and Census Commissioner, India under Ministry of Home Affairs, Government of India.. 21 май 2011 тикшерелгән.
  2. India: metropolitan areas. World Gazetteer. Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 август 2011. 24 август 2009 тикшерелгән.
  3. Machado, José Pedro, «Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa», Livros Horizonte, 2003, «Bombaim», vol. I, pp. 265/266.