Фридрих Акель

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Фридрих Акель
эст. Friedrich Akel
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of Estonia.svg Эстония
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Тыуған көнө 5 сентябрь 1871({{padleft:1871|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1]
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Лифлянд губернаһы, Халлисте[d]
Вафат булған көнө 3 июль 1941({{padleft:1941|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1] (69 йәш)
Вафат булған урыны Өсөнсө рейх, Рейхскомиссариат Остланд[d], Таллин
Үлем төрө атып үлтереү[d]
Һөнәр төрө сәйәсмән, офтальмолог, дипломат, табип
Биләгән вазифаһы министр иностранных дел Эстонии[d], государственный старейшина Эстонии[d], посол Эстонии в Швеции[d] һәм депутат Рийгикогу[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
орден Белой звезды I степени орден Орлиного креста I класса орден Эстонского Красного Креста I степени орден Эстонского Красного Креста II степени орден Белого орла
Уҡыу йорто Дерптский университет[d]
Эш урыны Таллин
Сәйәси фирҡә ағзаһы Христианская народная партия[d]
Commons-logo.svg Фридрих Акель Викимилектә

Фридрих Акель (эст. Friedrich Akel; 5 сентябрь 1871), Халлисте, Вильяндимаа — 3 август 1941, Таллин) — эстон дәүләт эшмәкәре, дипломат, табип.

Белеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Юрьевск унивеситетында медицина өйрәнә (хәҙерге Тарту) университеты (1892—1897), Берлинда, Прагала һәм Лейпцигта (1899—1901) стажировка үтә, күҙ табибы.

Табип[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Юрьевск университетының клиникаһында ассистент була, Рига офтальмология клиникаһында табип Варшавала Уяздов госпиталендә табип. 1902—1904 йылда — күҙ табибы. 1905—1912 йылдарҙа Ревелдә (артабан — Таллин) күҙ табибы. Табип фронтта була. 1904—1905 йылдарҙа рус-япон һуғышында табип. 1907 йылда — эстон табиптарының шәхси клиникаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Таллин ҡала думаһының рәисе, почетлы мировой судья була.

Дипломат һәм сәйәсмән[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Төньяҡ- Балтик табиптар берләшмәһенең һәм Таллин халыҡ мәғарифы йәмғиәтенең ағзаһы булып тора. «Калев» спорт йәмғиәтенең рәисе. Таллин ссуда-һаҡлыҡ ширҡәтенең ағзаһы һәм рәисе, һуңынан таллин Krediitpank (Кредитбанктың) ағзаһы һәм рәисе. 1920—1922 йылдарҙа — Эстония инжил лютеран сиркәүенең донъяуи консистория вице-президенты.

Таллинда балтик сит ил эштәре министры конгресы (1927). Эстонияның сит ил эштәре министры Фридрих Акель өҫтәл башында ултыра.

1922—1923 йылдарҙа — Финляндияла Эстония илсеһе. 1923—1924, 1926—1927, 1936—1938 — сит ил эштәре министры. 1924 йылдың 26 мартынан 16 декабренә тиклем — дәүләт аҡһаҡалы (дәүләт башлығы), ул был вазифаны биләгән осорҙа коммунистар дәүләт түңкәрелеше башҡарырға маташалар. (1924 йылдың 1 декабре), әммә был уңышһыҙлыҡ менән тамамлана. Акель хөкүмәте ағзаларының береһе — Карл Карк юл бәйләнеше министры — үлтерелә, ә дәүләт аҡһаҡалы үҙе тере ҡала.

1928—1934 йылдарҙа — Швеция һәм Данияла илсе, 1934—1936 йылдарҙа — Германия һәм Голландияла илсе. Рийгикогуның (парламент) икенсе, өсөнсө һәм алтынсы саҡырылыш ағзаһы була. 1924—1931 йылдарҙа — Эстон олимпия комитеты рәйесе, 1927—1932 йылдарҙа — Швеция Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаһы.

Вафат булыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1940 йылдың 17 октябрендә НКВД органдары тарафынан ҡулға алына, 1941 йылда атыла.

Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Эстонский биографический словарь. Таллин, 2002.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1,0 1,1 Эстонский спортивный биографический словарь