Халыҡ-ара олимпия комитеты

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Халыҡ-ара олимпия комитеты
Логотип
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 23 июнь 1894
Рәсми атамаһы International Olympic Committee
Ҡыҫҡаса атамаһы IOC
Нигеҙләүсе Пьер де Кубертен һәм Деметриус Викелас[d]
Ойошма етәксеһенең вазифаһы президент МОК[d]
Етәксе Бах, Томас[d]
Менеджер/директор Бах, Томас[d]
Рәсми тел Француз теле һәм инглизсә
Описание девиза Олимпийский девиз[d]
Дәүләт Flag of Switzerland (Pantone).svg Швейцария
Ағзалар һаны 96[1]
Ойоштороу-хоҡуҡ формаһы Swiss association[d]
Барлыҡҡа килгән урыны Париж
Дочерние компании (организации, учреждения) OCS[d] һәм Олимпийская вещательная служба[d]
Владеет Olympic.org database[d], Olympic Channel athletes database[d] һәм Olympic Channel[d]
Штаб-фатирҙың урынлашыуы Лозанна[d]
Рәсми сайт olympic.org
Официальный блог olympic.org/news/ioc-news
Commons-logo.svg Халыҡ-ара олимпия комитеты Викимилектә
Лозаннала Халыҡ-ара олимпия комитетының штаб-фатиры

Халыҡ-ара олимпия комитеты ( рус. Международный олимпийский комитет, ҡыҫҡ. МОК, франц. Comité international olympique, ингл. International Olympic Committee) — Олимпия уйындарын тергеҙеү һәм олимпия хәрәкәтен пропагандалау өсөн ойошторолған халыҡ-ара ойошма. Комитеттың штаб-фатиры  Лозаннала (Швейцария) урынлашҡан.

Халыҡ-ара олимпия комитеты  1894 йылдың 23 июнендә Парижда  барон Пьер де Кубертен башланғысы менән ойошторола. Грек Деметриус Викелас Халыҡ-ара олимпия комитетының беренсе президенты була[2].

Йыл һайын 23 июндә Халыҡ-ара Олимпия көнө билдәләнә.   

Халыҡ-ара олимпия комитетының  бурыстары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ-ара олимпия комитеты, Олимпия хартияһына ярашлы, олимпия хәрәкәтенә  һәм Олимпия уйындарының үҫешенә етәкселек итә. Халыҡ-ара олимпия комитеты спортты үҫтереүҙе, спорт ярыштары үткәреүҙе дәртләндерә,  Олимпия уйындарының даими үтеп тороуын тәьмин итә.

Халыҡ-ара олимпия комитеты Олимпия уйындарына бөтә хоҡуҡтарға эйә.  Шул уҡ ваҡытта Олимпия уйындарын үткәреү буйынса эшмәкәрлекте Халыҡ-ара олимпия комитеты түгел, ә уйындар үтә торған илдә булдырылған Ойоштороу комитеты атҡара.  

Халыҡ-ара олимпия комитетын финанслау[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ-ара олимпия комитеты һәр төрлө шәхси сығанаҡтарҙан финанслана.  Средстволарҙың күп өлөшө телевизион  компанияларҙан һәм бағыусыларҙан килә. Ошо  партнерҙар арҡаһында Халыҡ-ара олимпия комитеты Олимпия уйындарын үткәреүгә, милли олимпия комитеттарының  һәм халыҡ-ара спорт делегацияларының эшмәкәрлегенә тос ҡына ярҙам күрһәтә ала. 

2010 йыл башына ҡарата Халыҡ-ара олимпия комитеты Олимпия уйындарын трансляциялауға хоҡуҡтарҙы һатыуҙан  (бөтә күләмдең 53 проценты), бағыусыларҙан (34 процент),  билеттар һатыуҙан (11 процент) һәм лицензиялар биреүҙән (2 процент) килем ала.  Халыҡ-ара олимпия комитетының кереме   2008 йылда  $2,4 млрд тәшкил итә.

Халыҡ-ара олимпия комитетында ҡарарҙар ҡабул итеү барышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ-ара олимпия комитеты вәкәләттәре уның органдары тарафынан атҡарыла, был органдар:

  1. Сессия  (йылына 1 тапҡыр үткәрелә)
  2. Халыҡ-ара олимпия комитетының башҡарма комитеты  
  3. Президент. 

Сессия   Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаларының дөйөм йыйылышы рәүешендә үткәрелә.  Сессия —  Халыҡ-ара олимпия комитетының юғары органы, уның ҡарарҙары  ҡайтанан ҡаралмай.

Халыҡ-ара олимпия комитетының сираттан тыш сессияһы  Президент тарафынан йә Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаларының кәм тигәндә өстән бер өлөшөнөң яҙма талабы буйынса үткәрелә ала.   

Сессия түбәндәге вәкәләттәргә эйә:

  • Олимпия хартияһына төҙәтеүҙәр тәҡдим итеү һәм индереү
  • Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаларын, почетлы  президентты, почетлы ағзаларҙы һәм Почет ағзаларын һайлау
  • Президентты, вице-президентты һәм Халыҡ-ара олимпия комитеты Башҡарма комитетының башҡа ағзаларын һайлау
  • Олимпия уйындарын ойоштороусы ҡаланы һайлау  
  • Халыҡ-ара олимпия комитетының йыллыҡ отчетын һәм бюджетын раҫлау.

Сессияла Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаларының яртыһы плюс бер тауыш кәрәкле кворумды булдыра. Сессияның ҡарарҙары тауыштарҙың ябай күпселеге менән ҡабул ителә; ләкин Олимпизмдың нигеҙ принциптарына, Олимпия хартияһының ҡағиҙәләренә йәки Олимпия хартияһына ингән башҡа положениеларға  үҙгәрештәр индереү өсөн  тауыштарҙың өстән ике өлөшө кәрәк.  Халыҡ-ара олимпия комитетының һәр ағзаһы бер тауышҡа эйә. Тауыштарҙы һанағанда тауыш биреүҙән тотҡарланып тороусыларҙың тауышы, шулай уҡ буш йә боҙолған бюллетендәр иҫәпкә алынмай. Ышаныс ҡағыҙы буйынса тауыш биреү рөхсәт ителмәй.  Йәшерен тауыш биреү был Олимпия хартияһында ҡаралған осраҡтарҙа, йә рәйестең ҡарары буйынса, йә Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаларының  сессияла ҡатнашҡан ағзаларының кәм тигәндә сирегенең үтенесе буйынса үткәрелә. Тауыштар һаны тигеҙ булғанда хәл иткес ҡарарҙы рәйес сығара. 

Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ-ара олимпия комитетында физик шәхестәр ағза булып тора, уларҙың һаны 115-тән артмай, шуларҙың 70-е ниндәй ҙә булһа вазифа йә эшмәкәрлеккә бәйле түгел, 15 ағза — ғәмәлдәге спортсы,  15 ағза — халыҡ-ара спорт федерациялары йә уларҙың ассоциациялары вәкиле, тағы 15 ағза милли олимпия  комитеттарының йә уларҙың ассоциацияларының вәкиле булып тора. Оҙаҡ ваҡыт Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзалары итеп гел  ирҙәр һайлана,  ҡатын-ҡыҙҙар Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаһы итеп тәүге тапҡыр тик 1981 йылда ғына һайлана[3].

Милли олимпия комитеттары Халыҡ-ара олимпия комитеты таныуы нигеҙендә эш итә.

2016 йыл башына ҡарата Халыҡ-ара олимпия комитеты тарафынан танылған 206 милли олимпия комитеты бар.

Уларҙың 193-ө Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы ағзаһы булған дәүләттәрҙеке, ә тағы 13-ө (Америка  Самоаһы, Аруба, Бермуд утрауҙары, Британия  Виргин утрауҙарыВиргин Утрауҙары (АҠШ), Гонконг, Гуам, Кайман  утрауҙары, Кук утрауҙары, Фәләстин Дәүләте, Пуэрто-Рико, Косово Республикаһы, Ҡытай Тайбэйы) төрлө  статуслы  территорияларҙан вәкиллекте тормошҡа ашыра. 

Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы тарафынан танылған бөтә дәүләттәрҙең милли олимпия комитеттары Халыҡ-ара олимпия комитеты тарафынан да танылған.  Милли олимпия комитеттарының һәр береһе үҙ ҡитғаһындағы  континенталь олимпия ассоциацияһына буйһона:

  • Африка — ANOCA (ингл. Association of National Olympic Committees of AfricaAssociation of National Olympic Committees of Africa — Африка милли олимпия комитеттары ассоциацияһы)
  • Америка — PASO (ингл. Pan American Sports OrganisationPan American Sports Organisation — Панамерика спорт ойошмаһы)
  • Азия — OCA (ингл. Olympic Council of AsiaOlympic Council of Asia — Азия олимпия советы)
  • Европа — EOC (ингл. European Olympic CommitteesEuropean Olympic Committees — Европа олимпия комитеттары)
  • Океания — ONOC (ингл. Oceania National Olympic CommitteesOceania National Olympic Committees — Океанияның милли олимпия комитеттары)

Халыҡ-ара олимпия комитетының башҡарма комитеты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Вазифа Исем-шәрифе Ил
Президент Томас Бах  Германия
Вице-президент Нәүәл әл-Мөтәүәкил  Марокко
Вице-президент Крейг Риди  Бөйөк Британия
Вице-президент Джон Коутс  Австралия
Вице-президент Цайцин Ю  КНР
Генераль директор Кристоф де Кеппер  Бельгия
Ағза Ву Чин-куо  Ҡытай Республикаһы
Ағза Рене Фазель  Швейцария
Ағза Хики Патрик  Ирландия
Ағза Бокель Клаудиа  Германия
Ағза Самаранч Хуан Антонио (кесе)  Испания
Ағза Бубка Сергей Назарович  Украина
Ағза Лухан Вили Калтшмитт  Гватемала
Ағза Дефранц Анита  АҠШ
Ағза Эрденер Угур  Төркиә
Ағза Линдберг Гунилла  Швеция

Халыҡ-ара олимпия комитеты комиссиялары, комитеттары һәм структуралары [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2015 йылдың 23 июненә ҡарата 

Комиссия/комитет Инглизсә атамаһы  Ойошторолоу йылы Рәйесе
Башҡарма комитет IOC Executive Board 1921 Томас Бах
Спортсылар комиссияһы Athletes’ Commission 1981 Клаудия Бокель
Спортсыларҙың үҙ-ара мөнәсәбәттәре комиссияһы[4] Athletes’ Entourage Commission Сергей Бубка
Аудит комитеты Audit Committee Пьер-Оливье Бекерс-Вьёжан
Коммуникациялар буйынса комиссия Communications Commission Камил Эйрлингс
Пхёнчхан-2018-ҙең координация комиссияһы Coordination Commission For PyeongChang 2018 Гунилла Линдберг
Токио-2020-нең координация комиссияһы Coordination Commission For Tokyo 2020 Джон Коатс
Буэнос-Айрес-2018-ҙең координация комиссияһы Coordination Commission YOG Buenos Aires 2018 Фрэнк Фредерикс
Мәҙәниәт һәм олимпия мираҫы буйынса комиссия[5] Culture and Olympic Heritage Commission Ламбис Николау
Delegate Members Delegate Members Патрик Хики
Этика комиссияһы Ethics Commission 1999 Юссуфа Ндиай
ЮОИ-2020-нең баһалау комиссияһы Evaluation Commission YOG 2020 Ян Ян (A)
ЗОИ-2022-нең баһалау комиссияһы Evaluation Commission Olympic Winter Games 2022 Александр Жуков
Финанс комиссияһы Finance Commission Ын Сер Мианг
Халыҡ-ара олимпия комитеты ағзаларын һайлау комиссияһы[6] IOC Members Election Commission Принцесса Анна
 ВАДА башҡарма комитетында һәм Ойоштороусылар советында Халыҡ-ара олимпия комитеты вәкилдәре IOC Representatives on the WADA Executive Committee and Foundation Board Крэйг Риди
Хоҡуҡ эштәре буйынса комиссия[7] Legal Affairs Джон Коатс
Маркетинг буйынса комиссия   Marketing Commission Цунэкадзу Такэда
Медицина һәм фән буйынса комиссия[8] Medical And Scientific Commission Угур Эрденер
Олимпия белеме биреү буйынса комиссия[9] Olympic Education Commission Филип Крэйвен
Олимпия программаһы буйынса комиссия Olympic Programme Commission Франко Карраро
Олимпия теләктәшлеге буйынса комиссия Olympic Solidarity Commission 1981 Ахмед аль-Фахад ас-Сабах
Йәмәғәтселек менән бәйләнештәр һәм спорт аша социаль үҫеш комиссияһы[10] Public Affairs And Social Social Development Through Sport Марио Песканте
«Спорт һәм әүҙем йәмғиәт» комиссияһы[11] Sport And Active Society Commission 1983 Сэм Рамсами
«Үҫеш һәм мираҫ» комиссияһы[12] Sustainability and Legacy Commission 1995 Альбер II
«Ҡатын-ҡыҙҙар спортта» комиссияһы[13] Women In Sport Commission 2004 Лидия Нсекера
Олимпия каналы Olympic Channel Лэрри Пробст
Olympic Channel Services S.A. (Швейцария) Olympic Channel Services S.A. Томас Бах
Olympic Broadcasting Services S.A. (Швейцария) Olympic Broadcasting Services S.A. Ричард Паунд

Халыҡ-ара олимпия комитеты президенттары [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ-ара олимпия комитетының бөтә  президенттары,  Брендедждан башҡалары, европалы була.

Президенттар Ил Президентлыҡ йылдары Иҫкәрмәләр
Деметриус Викелас Греция 18941896
Барон Пьер де Кубертен  Франция 18961916 һәм 19191925 1925—1937 йылдарҙа Халыҡ-ара олимпия комитетының почетлы Президенты
Барон Годфруа де Блоне  Швейцария 19161919 (вазифа башҡ.)
Граф Анри де Байе-Латур  Бельгия 19251942
Зигфрид Эдстрём  Швеция 19461952 (вазифа башҡ. 19421946)
Эвери Брендедж  АҠШ 19521972 Халыҡ-ара олимпия комитетының элек Олимпия уйындарында спортсы булараҡ ҡатнашҡан тәүге президенты
Лорд Майкл Моррис, 3-сө барон Килланин  Ирландия 19721980
Маркиз Хуан Антонио Самаранч  Испания 19802001 2001—2010 йылдарҙа Халыҡ-ара олимпия комитетының почетлы Президенты
Граф Жак Рогге  Бельгия 20012013 Халыҡ-ара олимпия комитетының элек Олимпия уйындарында спортсы булараҡ бер нисә тапҡыр ҡатнашҡан тәүге президенты (1968, 1972 һәм 1976). 2013 йылдан почетлы Президент
Томас Бах[14]  Германия 2013 йылдан Халыҡ-ара олимпия комитетының элек Олимпия чемпионы булған тәүге президенты (1976, фехтование)

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. The International Olympic Committee Members
  2. Александр Губский. «Учтен каждый доллар», — Жак Рогге, президент Международного олимпийского комитета // Ведомости, 03.02.2010, 18 (2536)
  3. FACTSHEET THE OLYMPIC MOVEMENT  (инг.). olympic.org (октябрь 2013). — «In 1981, Pirjo Häggman and Flor Isava Fonseca were the first women to be elected as IOC members.»  5 октябрь 2014 тикшерелгән.(инг.). olympic.org (октябрь 2013). — «In 1981, Pirjo Häggman and Flor Isava Fonseca were the first women to be elected as IOC members.»  5 октябрь 2014 тикшерелгән.
  4. Ранее — Комиссия по взаимоотношениям
  5. Ранее — Комиссия по культуре и олимпийскому образованию
  6. Ранее — Комиссия по номинациям
  7. Ранее — Юридическая комиссия и комиссия «Спорт и право»
  8. Ранее — Медицинская комиссия
  9. Ранее — часть комиссии по культуре и олимпийскому образованию
  10. Ранее — Комиссия по международным отношениям
  11. Ранее — Комиссия «Спорт для всех»
  12. Ранее — комиссия «Спорт и окружающая среда»
  13. Ранее — комиссия «Женщины и спорт»
  14. Томас Бах стал новым президентом Международного олимпийского комитета.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]