Әл-Хәмрә ҡәлғәһе

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Әл-Хәмрә ҡәлғәһе
исп. La Alhambra[1]
Нигеҙләү датаһы 1238
Рәсем
Дәүләт  Испания[2][3][1][…]
Административ-территориаль берәмек Гранада[d][2][3][1][…]
Әҫәр заказсыһы Гранада әмирлеге
Архитектура стиле испано-мавританское искусство[d]
Дни работы ежедневно[d]
Мираҫ статусы Historic Garden (Spain)[d][1], Zona Patrimonial[d][1], Бөтә донъя мираҫының өлөшө[d][4] һәм объект культурного наследия Испании[d][5]
Адрес Calle Real de la Alhambra S/N, 18009 Granada[6]
Почта индексы 18009[6]
Вид в ночное время
Панорамный вид
План помещения
Бөтә донъя мәҙәни мираҫы исемлегенә индереү критерийы (i)[d], (iii)[d] һәм (iv)[d]
Социаль селтәрҙә күҙәтеүселәр 69 594
Рәсми сайт alhambra-patronato.es[6]
alhambra-patronato.es/en
Страница учреждения на Викискладе Alhambra
Был объекттан күренештәр категорияһы Category:Views from Alhambra[d]
Элементтың күренеше өсөн категория Category:Views of Alhambra[d]
Карта
 Әл-Хәмрә ҡәлғәһе Викимилектә

Әл-Хәмрә ҡәлғәһе (исп. Alhambra, ғәр. الحمراء‎ — әл-хәмрә  — «ҡыҙыл»[7]; рус. Альгамбра) — Көньяҡ Испаниялағы архитектура-парк ансамбле.

Тасуирламаһы[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Аркалар һәм колонналар

Әл-Хәмрә ҡәлғәһе Гранада ҡалаһының көнсығыш өлөшөндә убалы террасала урынлашҡан.

Төп үҫешен мосолман династияһы Насриҙар идара иткән осорҙа ала (1230—1492), улар ваҡытында Гранада Иберия ярымутрауында Гранада әмирлегенең баш ҡалаһына, ә Әл-Хәмрә уларҙың резиденцияһына әйләнә (ҡалған һарайҙар башлыса XIV быуатҡа ҡарай). Манаралы ҡәлғә стенаһы эсендәге ҙур комплекс составына шулай уҡ мәсеттәр, торлаҡ йорттар, мунсалар, баҡсалар, келәттәр, зыярат ингән. Әлеге ваҡытта ислам архитектураһы музейы булып тора.

Ҡәлғә диуарҙарына манаралар менән ябып ҡуйылған киң комплекс составына шулай уҡ , торлаҡ йорттар, мунсалар, баҡсалар, келәттәр, зыярат инә. Әлеге ваҡытта музей булып тора.

Һарай планы. 1889

Тарихы[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

1238 йылда «Әл-Әхмәр» (Ерән) ҡушаматлы Мөхәммәт I Ибн Наср Гранаданы Йософ ибн Һуд Мурсия тайфаһы әмиренән тартып ала, уныһы үҙ сиратында көсһөҙләнгән Әлмөхәдтәрҙән тартып алған булған.

Мөхәммәт I һарай төҙөй башлай, уны уның улы һәм вариҫы Мухаммад II аль-Факих (1273—1302) дауам итә.

1492 йыл Гранаданы Католик королдәр яулап ала, һәм Альгамбра король резиденцияһына әйләнә.

XVI—XVII быуаттарҙа. мәсет урынында Санта-Мария сиркәүе төҙөлә, ә һарай комплексы янында Карл V һарайы барлыҡҡа килә.

Тәхеткә Бурбондар ултырғандан һуң, йәғни Филипп V батшалыҡ иткәндән алып(1700—1746), испан королдәре Әл-Хәмрә менән ҡыҙыҡһыныуын юғалта.

В 1821 йыл Әл-Хәмрә ер тетрәүҙән зыян күрә.

Ҡыҙыҡһыныу тыуыуы[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

XIX быуаттың икенсе сирегенән Әл-Хәмрә Европа һәм Америка романтиктарын — әҙәбиәтселәрен һәм рәссамдарын йәлеп итә башлай; атап әйткәндә, ул 1829—1832 йылдарҙа Испанияла йәшәгән Вашингтон Ирвингҡа, шулай уҡ Джордж Ноэль Гордон Байронға, Франсуа-Рене де Шатобрианға, Виктор Гюгоға, Эдвард Бульвер-Литтонға һәм башҡаларға көслө тәьҫир итә.

Реставрация эштәре[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Шул уҡ ваҡытта Әл-Хәмрәне реставрациялау башлана, уларҙа архитекторҙар Хосе Контрерас Осорио (ул 1841—1843 йылдарҙа эштәргә етәкселек итә), уның улы Рафаэль Контрерас-и-Муньос (1847—1890 йылдарҙа) һәм ейәне Мариано Контрерас Гранха (1890—1910 йылдарҙа) айырыуса дан ала. Әммә хәҙерге заман күҙаллауҙары буйынса уларҙың реставрацияһы фәнни күҙаллауҙарҙан алыҫ була, улар ул ваҡытта таралған һәм мавритан архитектураһы тураһында бик боҙолған күҙаллауҙарҙан сығып эш итә, хатта «Әл-Хәмрә» архитектура стилен тыуҙыра. Тарихи ҡиәфәтенә яҡыныраҡ итеп Әл-Хәмрәне 1923—1936 йылдарҙа музей комплексын һаҡлаусы архитектор-реставратор Леопольдо Торрес Бальбас ҡайтара.

Галерея[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

  • Вся Гранада и Альгамбра. [Barcelona:] Escudo de oro, 2011. ISBN 978-84-378-1880-1.
  • Jacobs, Michael; Fernández, Francisco. Alhambra. London: Frances Lincoln, 2009. ISBN 978-0-7112-2518-3.
  • Grabar, Oleg. The Alhambra. Cambridge (Mass.): Harvard University Press, 1978.
  • Bermúdez López, Jesús y otros. La Alhambra y el Generalife: Guía Oficial. Granada: Patronato de la Alhambra y Generalife, TF Editores, 2010. ISBN 978-84-86827-28-1

Һылтанмалар[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]


Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.