Андерсен Ханс Кристиан

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ханс Кристиан Андерсен
Hans Christian Andersen
HCA by Thora Hallager 1869.jpg
Ханс Кристиан Андерсен (1869)
Исеме:

Ханс Кристиан Андерсен

Тыуған көнө:

2 апрель 1805({{padleft:1805|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})

Тыуған урыны:

Оденсе, Дания-Норвегия унияһы

Вафат булған көнө:

4 август 1875({{padleft:1875|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:4|2|0}}) (70 йәш)

Вафат булған урыны:

Копенгаген, Дания

Гражданлығы:

Дания Дания

Эшмәкәрлеге:

прозаик

Жанр:

Әкиәт

Наградалары:
Тимерғаҙыҡ йондоҙоның Оло тәре ордены кавалеры
Ҡултамғаһы:

Ҡултамғаһы

Әҫәрҙәре Lib.ru сайтында

Һанс Кри́стиан А́ндерсен[1] (дан. Hans Christian Andersen [ˈhanˀs ˈkʁæsdjan ˈɑnɐsn̩]; 2 апрель 1805 йыл — 4 август 1875 йыл) — Дания яҙыусыһы һәм шағиры, бөтә донъяға билдәле ололар һәм балалар әкиәттәре авторы: «Ерәнгес өйрәк бәпкәһе», «Королдең яңы күлдәге», «Бирешмәҫ ҡурғаш һалдат», «Борсаҡ бөртөгөндә йоҡлаған батша ҡыҙы», «Оле Лукойе», «Ҡар батшабикәһе» һәм башҡа бик күптәр.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Балалыҡ йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ханс Кристиан Андерсен Фюн утрауындағы Оденсе ҡалаһында 1805 йылдың 2 апрелендә тыуған. Андерсендың атаһы Ханс Андерсен (1782-1816) ярлы башмаҡсы, ә әсәһе Анна Мари Андерсдаттер (1775-1833) ярлы ғаиләлә үҫкән кер йыуыусы булған.

Ул бик тынысһыҙ, хис-тойғоло һәм нескә күңелле булып үҫкән. Ул ваҡытта мәктәптәрҙә балаларҙы физик язалау ғәҙәти күренеш булған, шуның өсөн малай хатта мәктәпкә йөрөүҙән дә ҡурҡҡан, һәм әсәһе уны физик язалау ғәмәлдә ҡулланылмаған мәрхәмәт мәктәбенә уҡырға биргән (унда еврей балаларын да алған булалар)[2]. Ошо мәктәптең етәксеһе христианин Феддер Карстенс булғаны билдәле.

Йәшлек йылдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

14 йәшендә Ханс Копенгагенға китә; әсәһе, улы ҡалала бер аҙ ғына булыр ҙа, кире ҡайтыр, тип ышанғанлыҡтан, уны ебәрергә йөрьәт итә. Әсә кеше улынан, уны һәм тыуған йортто ташлап китеүенең сәбәбен һорағас, йәш Ханс Кристиан шундуҡ былай тип яуаплай: «Күренекле кеше булып китер өсөн!».

Ханс Кристиан һонтор кәүҙәле, нәҙек оҙон ҡул-аяҡлы, оҙон муйынлы һәм шундай уҡ оҙон танаулы үҫмер булған. Шундай эффектлы булмаған төҫ-башына ҡарамай, йәлләү йөҙөнән Ханс Кристиан Дания Король театрына эшкә алына, һәм унда икенсе ролдәр уйнап йөрөй. Үҫмерҙең ҙур теләген күреп, уға яҡшы ҡарағанлыҡтан, уны уҡырға саҡыралар. Ярлы һәм нескә күңелле малайҙы үҙ күргән кешеләр Данияның короле Фредерик VI-ға мөрәжәғәт итәләр, һәм малайға Слагельс ҡаласығында, һәм аҙаҡ Эльсинор мәктәбендә ҡаҙна иҫәбенә уҡыу мөмкинлеген булдыралар. Мәктәптең уҡыусылары Андерсендан 6 йәшкә кесе булып сыға. Һуңғараҡ, уҡыу йортоноң ректоры яғынан һәр саҡ ҡаты тәнҡитләнгәнлектән, ул үҙенең мәктәптә уҡыған йылдарын тормошондағы иң ҡараңғы осоро тип хәтерендә һаҡлаған һәм ғүмеренең аҙағына тиклем шул ауыр иҫтәлектәре тәьҫирендә йәшәгән — ул ректорҙы үҙенең мәшхәр төштәрендә күргән. 1827 йылда Андерсен уҡыуын тамамлаған. Ғүмер ахырынаса, яҙғанда, күп һанлы грамматик хаталар ебәргән — Андерсен тулы грамоталылыҡҡа өлгәшә алмаған.

Андерсен бер ваҡытта ла өйләнмәгән һәм уның балалары булмаған.

Һанс Андерсен әкиәттәре башҡорт телендә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һанс Андерсен әкиәттәре башҡорт теленә лә тәржемә ителеп торған. Һуңғы баҫма - Ганс Христиан Андерсен. Хикәйәләр һәм тарихтар. Ул 2015 йылда "Инеш" нәшриәтендә донъя күргән. Бындағы тәржемәләр башҡорт телендәге "Кластан тыш уҡыу китабы" серияһына ла индерелгән [3]

Йыйынтыҡҡа Гүзәл Ситдиҡова тәржемәһендә түбәндәге әҫәрҙәр ингән:

  • Сыҙамлы ҡурғаш һалдат - Стойкий оловянный солдатик
  • Ҡотһоҙ өйрәк бәпкәһе - Гадкий утенок
  • Төймәкәй -Дюймовочка
  • Боҙ батшабикә - Снежная королева
  • Кейек аҡҡоштар - Дикие лебеди
  • Королдең яңы кейеме - Новое платье короля
  • Дауылдың алтаҡталарҙы алмаштырып сыҡҡаны - О том, как буря перевесила вывески.
  • Саҡматаш - Огниво
  • Оле-Лукойе
  • Принцесса һәм борсаҡ - Принцесса на горошине
  • Сусҡа көтөүсе - Свинопас
  • Күләгә - Тень
  • Һыуһылыуҡай - Русалочка

Фотогалерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Во многих печатных изданиях прошлых лет имя писателя указывается как Ганс Христиан Андерсен
  2. Allen, Brooke The Uses of Enchantment. The New York Times (May 20, 2001). 5 февраль 2015 тикшерелгән.
  3. Ганс Христиан Андерсен. Хикәйәләр һәм тарихтар.- Өфө. "Инеш", 2015. - 185 бит.- ISBN ББК84(0)-4. 978-5-903622-51-1/

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]