Теләүембәт

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Теләүембәт
Теләүембәт
Рәсми атамаһы Теләүембәт
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Теләүембәт ауыл Советы (Күгәрсен районы)
Халыҡ һаны 384 кеше (2010)[1]
Почта индексы 453334

Теләүембәт (рус. Тляумбетово) — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 384 кеше[2]. Почта индексы — 453334, ОКАТО коды — 80238875001.

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Милли составы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 88 % тәшкил итә[3].

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1900 йыл 305
1920 йыл 26 август 520
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар 399
1959 йыл 15 ғинуар 406
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар 420
2002 йыл 9 октябрь 460
2010 йыл 14 октябрь 384 174 210 45,3 54,7

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Район үҙәгенә тиклем (Мораҡ): 42 км
  • Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мәләүез): 68 км

Урамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Тау урамы (рус. улица Горная)
  • Ерекле урамы (рус. улица Зирекля)
  • Йәштәр урамы (рус. улица Молодёжная)
  • Наҡаҫ урамы (рус. улица Накас)
  • Үҙәк урам (рус. улица Центральная)[4]


Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Теләүембәт ауылы 18-се быуаттың икенсе яртыһынан алып билдәле Теләүембәт олоҫо старшинаһы Теләүембәт Яуғастин исемен йөрөтә. Быуат аҙағында ауылда 117 кеше менән 20 йорт булған. X ревизия йорттарҙың (70) һәм халыҡ (176 ир-егет һәм 169 ҡатын-ҡыҙ) иҫәбенең артыуын күрһәтә.

1842 йылда 202 кешегә 12 бот ужым һәм 944 бот яҙғы иген сәселгән.[5]

Башҡорт халҡының азатлығы өсөн көрәшеүселәр — Сәфәр һәм уның улдары Ғабдлла менән Хөрмәтулла Иҙелбаевтар. Башҡарҙы: Иҙелбаева Рузилә Хәлил ҡыҙы. Етәксеһе: Иҙелбаева Резеда Дамир ҡыҙы[6].

Топонимдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мирхәт Әхмәҙулла улы Хәсәновтың «Бала саҡ тураһында хәтирәләр» китабында Теләүембәт ауылы тарихы[7].

Мәктәп тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Исполнитель: Идельбаева Рузиля Халиловна. Руководитель: Идельбаева Резеда Дамировна. История школы деревни Тляумбетово[8].

Матбуғатта[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Видеофильмдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Күгәрсен районының Теләүембәт ауылынан Айназ Мөфтәхетдинов. Башҡорт халыҡ йыры «Ете ҡыҙ». Етәксеһе Харрасов Замир Дамир улы.[9]
  • Ауылда «Әсә көнө»[10]

Билдәле шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81
  2. Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник.  (рус.)
  3. Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel.
  4. Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан
  5. Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 149.
  6. Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 44 — 52-се биттәр
  7. Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 26 — 27-се биттәр
  8. Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 122 — 126-сы биттәр
  9. Logo YouTube por Hernando (2005-2011).svg Видео
  10. Logo YouTube por Hernando (2005-2011).svg Видео
  11. Отдел культуры МР Ишимбайский район. Официальный сайт. Сайранова Сарвар Файзрахмановна 2020 йылдың 6 апрель көнөндә архивланған. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 15 ғинуар 2018)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 22 — 26-сы биттәр