Һабантуй

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Һабантуй
Һабантуй
Тип
Билдәләнә башҡорттар, татарҙар һ. б.
Менән бәйле игенселек

Һабантуй — күп халыҡтарҙың, татарҙарҙың һәм башҡорттарҙың да, боронғо байрамы. XVII быуат урталарында И. Г. Георги, И. И. Лепехин башҡорттарҙың һабантуйын тасүирлап яҙған. Уларҙың хеҙмәттенән күренеүенсә һабантуй "Ҡарға бутҡаһы"нан һуң яҙғы сәсеү эштәре менән малға бесән әҙерләу араһында үткәрелә. Ғәҙәттә бер-нисә ауыл бергә үткәрә. Һабантуй алдынан малайҙар һебә йыялар. Һебә йыйыу—ауылда өй беренсә йөрөп һабантуйға бүләк йыйыу. Һебә йыйыусыларға хужалар таҫтамал, яулыҡ, аҙыҡ-түлек биреп сығара. Борон һабантуйҙа егеттәр милли көрәштә көс һынашҡан, һырғауылға үрмәләү, тоҡ менән һуғышыу, атта сабышыу һ. б. халыҡ уйындары үткәрелгән. Сәсәндәр, ҡурайсылар, йыраусылар, бейеүселәр үҙ-ара ярышҡан. Йылдың уңышлы килеүен теләп доға уҡығандар. Еңеүселәргэ төрлө бүләктәр бирелгән.

Байрамда уйын-көлкө, аш-һыу араһында донъя хәлдәре, ил эштәре хакында фекер алышыу ойошторолған, алдынғы тәжрибә маҡтап телгә алынган.

Тарихсы Салауат Ғәлләмов һабантуй ҡурд-иран һүҙе, һаб орлоҡ тигәнде аңлата тип иҫәпләй.

Һәйбәт йолалар кеүек, һабантуй ҙа беҙҙең көнгә тиклем һаҡланып ҡалған. Совет осоронда был йоланы һаҡлап ҡалыу өсөн Совет һәм партия органдары күп көс һалды, дини үҙенсәлектәрен алып ташлап. Хәҙер һабантуйҙар тәүҙә ауылдарҙа, шунан район уҙәктәрендэ үткәрелә. Унда ауыл алдынғыларын буләкләү, яҙғы сәсеү эштәренә йомғаҡ яһала.

Матур йола булараҡ һабантуй Өфө, Мәскәү, Санкт-Петербург, Нижневартовск, Анкарала һ. б. ҡалаларҙа үткәрелә. Был һабантуйҙарҙа милли уйындар, сәнғәт коллективтары концерты, сауҙа ойошторола.

Һабантуй бәйгеләре[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Көрәш[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Ат сабышы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Тирмәләр ҡороу[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Ҡолғаға үрмәләү[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Ҡыя ҡолғаға үрмәләү[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Ҡул көрәштереү[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Таш ырғытыу[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Таш ырғытыу һабантуй байрамында һуңғы ваҡытта яңы ингән бәйге. Был бәйге 1950 йылдарҙа Бөрйән районы Килдеғол ауылында йәшәгән Рәхимйән Яхин исеме менән бәйле. Ул ҡыҙыҡ күреп юл буйында ятҡан ҙур аҡ ташты эйәрле ат аша алып ташлай. Был таш әлеге көндә Килдеғол мәктәбе музейында һаҡлана. Беренсе тапҡыр таш 1994 йылда Ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы йыйынында бейеклеккә ташлана. Шул ваҡыттан таш ырғытыу бәйгеһе Бөрйән районы һабантуйында йылда ойошторола[1]. Башҡа һабантуйҙарҙа ла был бәйгене күрергә була.

Өфө районы Шамонин ауылы һабантуйы. 2015 йыл, 31 май[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Ҡашыҡтағы йомартҡаны ауыҙға ҡабып йүгереү[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

  • Лепехин И. И. Дневные записки путешествия академика Ивана Лепехина по разным провинциям Российского государства: в 1768, 1769 и 1770 годах. — СПб., 1795—1802;

Һабантуй тураһында[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]


Байрам Был байрам тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
  1. Арғыҙмала – муллыҡ байрамы. «Таң» Бөрйән районы гәзите. 30.05.2012.