Нәжиб Асанбаев

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нәжиб Асанбаев
Николай Васильевич Асанбаев
Nadgib-asanbaev.jpg
Тыуған көнө:

7 ноябрь 1921({{padleft:1921|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})

Тыуған урыны:

Баҡалы районы, Ахман ауылы, Башҡорт АССР-ы

Вафат булған көнө:

28 март 2013({{padleft:2013|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:28|2|0}}) (91 йәш)

Гражданлығы:

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР
Рәсәй Рәсәй

Эшмәкәрлеге:

яҙыусы, драматург

Ижад йылдары:

1947-2013

Жанр:

драма

Дебют:

«Кәрим»

Премиялары:
Салауат Юлаев исемендәге премияһы
Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы
Наградалары:
Дуҫлыҡ ордены 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены 2-се дәрәжәле Ватан һуғышы ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
«Батырлыҡ өсөн» миҙалы
Салауат Юлаев ордены
РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре

Нәжиб Асанбаев, Николай Васильевич Асанбаев (7 ноябрь 1921 йыл — 28 март 2013 йыл) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.

Биография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1921 йылдың 7 ноябрендә Башҡорт АССР-ы Баҡалы районының Ахман ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.

Тәүҙә ул үҙ ауылындағы башланғыс мәктәптә, унан һуң Мостафа һәм Балыҡлы ауылдары мәктәптәрендә укый.

1937 йылда Өфө финанс-экономика техникумын тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә, ләкин уны тамамламай.

1940 йылда Ҡыҙыл Армияһына алына. Рязань aртиллерия училищеһын тамамлағас, 1942—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында артиллерия батареяһы командиры була.

1949—1959 йылдарҙа «Ҡыҙыл таң» гәзите хәбәрсеһе булып эшләй.

1961—1963 йылдарҙа Мәскәүҙә Юғары әҙәби курстар тамамлай.

1963—1965 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театры директоры була.

Төрлө йылдарҙа әҙип Башҡортостан Яҙыусылар союзында, СССР Тыныслыҡты яҡлау комитетының Башҡортостан республика бүлексәһендә, Башҡортостан Республикаһының Президент Советында эшләне.

Нәжиб Асанбаев 2013 йылдың 28 мартында вафат булды. Өфө ҡалаһының «Көньяҡ» зыяратында ҡатыны эргәһендә ерләнгән.

Әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нажип Асанбаев
Н. Асанбаевтың «Балаҡайҙарым» пьесаһынан күренеш. Азат Хөсәйенов менән Гөлли Мөбәрәкова уйнай.

Нәжиб Асанбаевтың әҫәрҙәрендә күтәрелгән мәсьәләләрҙең ваҡытлы булыуы, конфликттың үткерлеге һәм жанр терлөлөгө хас. Н. Асанбаевтың байтаҡ әҫәрҙәре Башҡорт дәүләт академия драма театрында, Сибай башҡорт дәүләт драма театры, Салауат, Ырымбур, Әлмәт театрҙарында уңыш менән ҡуйыла.

  • Кәрим. Хикәйәләр йыйынтығы. Өфө, 1947 й.
  • Вәлимә. Хикәйәләр йыйынтығы. Өфө, 1953 й.
  • Беҙгә егеттәр килде. Комедия. Өфө, 1955 й.
  • Рәйсә. Пьесалар, Өфө, 1959 й.
  • Фәйзи. Пьесалар, Өфө, 1964 й.
  • Кәләш әйттергәндә. Комедия. Өфө, 1964 й.
  • Ҡанат йәйгәндә. Драма. Өфө, 1969 й.
  • Күктән төшкән бәхет. Комедия. Өфө, 1969 й.
  • Алтын бишек. Пьеса. Өфө, 1971 й.
  • Һыу юлы. Комедия. Өфө, 1971 й.
  • Зәйтүнгөл. Пьеса. Өфө, 1975 й.
  • «Ҡыҙыл паша» пьесаһы (совет дипломаты Хәкимов Кәрим Әбдрәүеф улы хаҡында). Өфө, 1982 й.
  • Көҙән башҡорто. Пьеса (Әхмәтзәки Вәлиди Туған хаҡында). Өфө, 2004 й.

Исемдәре һәм наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (07.02.1945)[1]
  • I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (15.04.1945)[2]
  • II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)[3]
  • «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (18.11.1943)[4]
  • Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй, 1997)
  • Салауат Юлаев ордены (2005)
  • Баҡалы районының почётлы гражданы.

Яҙыусы әҙәбиәт өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн [[Башҡортостан Республикаһының дәүләт бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре|Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982) тигән маҡтаулы исемдәргә, Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына (1983) лайыҡ булды.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә (26 ғинуар 2016 йыл), Нәжиб Асанбаевтың тыуған ауылында уның йорт-музейы булдырыласаҡ[5].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр. (рус.)
  • Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
  • Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.)
  • Нажиб Асанбаев : биобиблиогр. указ. / сост. Г. С. Ахмадиева, Г. Назарова, Г. М. Юмабаева; ред. З. Т. Агзамова; отв. за вып. А. А. Ибрагимов. — Уфа: Нац. б-ка им. А. — З. Валиди РБ, 2011. — 81 с.
  • Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил. (рус.)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]