Озеров Николай Николаевич (комментатор)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Озеров Николай Николаевич (комментатор)
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Спортта ил өсөн сығыш яһай Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 11 декабрь 1922({{padleft:1922|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1]
Тыуған урыны Мәскәү ҡалаһы, Совет Рәсәйе[1]
Вафат булған көнө 2 июнь 1997({{padleft:1997|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:2|2|0}}) (74 йәш)
Вафат булған урыны Мәскәү ҡалаһы, Рәсәй
Ерләнгән урыны Введенское зыяраты[d]
Изображение могилы
Атаһы Николай Николаевич Озеров[d]
Туған тел урыҫ теле
Һөнәр төрө актёр, журналист, спортивный комментатор, теннисист, тренер
Эш биреүсе Мәскәү Художество театры
Уҡыу йорто Рәсәй театр сәнғәте университеты
Әүҙемлек урыны СССР[2]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Спорт төрө теннис
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Озеров Николай Николаевич (11 декабрь 1922 йыл, Мәскәү — 2 июнь 1997 йыл, шунда уҡ) — СССР тенниссыһы, актер, спорт комментаторы. РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1973). СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1982). СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1947), теннис буйынса 24-тапҡыр СССР чемпионы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Николай Николаевич Озеров 1922 йылдың 11 декабрендә Мәскәүҙә опера йырсыһы Николай Озеров ғаиләһендә тыуа. XIX быуаттың билдәле композиторы Михаил Виноградовтың бүләһе.

Озеровтар ғаиләһе Мәскәү янында Разгуляй янында — Маркс урамында йәшәй[3]. Был йорт өлкән Озеровҡа Ҙур театрҙан ҡаҙна фатиры итеп бирелә.

1934 йыл Мәскәүҙә малайҙар араһында теннис буйынса чемпион була. 1941 йылдан — теннис буйынса спорт мастеры, ә 1947 йылдан — СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры.

1941 йлда ГИТИС-тың актерлыҡ факультетына уҡырға инә, уны 1946 йылда тамамлай һәм Мәскәү Художество театрына эшкә инә, 20-нән ашыу ролде уйнай[4]. 1947 йылдан ВКП(б) ағзаһы.

1950 йылдың 29 авгусында тәүге тапҡыр «Динамо»ЦДКА футбол матчы тураһында үҙаллы репортаж үткәрә.

19501988 йылдарҙа  — радио һәм телевидениела спорт комментаторы. Репортаждарҙы ун биш Олимпия уйындарынан, хоккей буйынса утыҙ донъя чемпионатынан, һигеҙ футбол буйынса донъя чемпионатынан һәм алты футбол буйынса Европа чемпионатынан алып бара, комментатор сифатында донъяның 49 илендә була.[4]. 1980 йылдар башынан Озеровты иң ҙур ярыштарҙы аңлатыуынан яйлап ситләтә башлайҙар. Футбол буйынса иң һуңғы донъя чемпионтаы уның өсөн 1986 йылғы турнир була.

1973 йылда уға РСФСР-ҙың халыҡ артисы тигән исем бирелә.

1980 йылдар аҙағында «Спартак» спорт йәмғиәте рәйесе булып һайлана.

Введенский зыяратында һәйкәл ҡәбер ташы.

Николай Озеров йәш сағында һыуыҡ тейҙереү сәбәпле ҡан тамырҙары менән проблемалар була (хоккейға китеп барғанда быуала мәкегә төшөп китә), шулай уҡ шәкәр диабеты менән яфалана.

1990 йылдар башында Озеровтың аяҡ табанын ампутациялайҙар, шунан бирле уның өйҙән бик һирәк сыҡҡан.

1997 йылдың 2 июнендә 75-се йәшендә вафат була. Введенский зыяратында ерләнә (21 уч.).

Спорт ҡаҙаныштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Теннис буйынса СССР чемпионаттарында күп алтын миҙалдар яулайы — 24[5]:

  • 1944—1946, 1951, 1953 — яңғыҙ разрядта;
  • 1944—1953, 1955, 1957-1958 — парлы разрядта;
  • 1940, 1944, 1949, 1953, 1955, 1957 — ҡатнаш парлы разрядтарҙа[6].

Фильмографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йыл Исеме Роль
1961 ф Опасные повороты Спорт комментаторы
1965 ф Хоккеисты Спорт комментаторы
1972 ф Ход белой королевы Евгений Карычев, спорт репортёры
1976 ф Весёлое сновидение, или Смех и слёзы Комментатор
1976 ф Одиннадцать надежд Спорт комментаторы
1978 ф Всё решает мгновение Спорт комментаторы
1979 ф Баллада о спорте Камео
1981 ф Этот фантастический мир (5 выпуск) Камео
1981 ф Девушка и Гранд Спорт комментаторы
1981 ф О спорт, ты — мир! (художественно-документальный) автор текста фильма и комментатор
1985 ф Соперницы Спортивный комментатор

Кинолағы образы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Павел Никитин — «Легенда № 17» (Рәсәй, 2013)
  • Андрей Леонов — «Лев Яшин. Вратарь моей мечты» (Рәсәй, 2019)

Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

СССР-ҙың һәм Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградалары:

Исемдәре:

Премиялары:

Халыҡ-ара наградалар:

Башҡа наградалар:

  • ВЛКСМ Үҙәк комитетының «Хеҙмәт батырлығы» билдәһе (12 май 1981)
  • ВЛКСМ Үҙәк комитеты билдәһеның «Спорт батырлығы» (№ 594) билдәһе

Цитата һәм фразалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Күн туптың ҙур оҫтаһы[10][11]
  • Беҙгә ундай хоккей кәрәк түгел![12]
  • Маҡтаулы Канада профессионалдары[13][14]
  • Ҡапҡаға һуғыу. Ә унда Третьяков.
  • Бына бер ҡот осҡос мәл! Һуғыу! Гол!!!
  • Иғтибар! Мәскәү һөйләй һәм күрһәтә. Советтар Союзының телевидениеһы сираттағы репортажды башлай..
  • Ҡапҡасы ни ҙә булһа эшләргә көсһөҙ
  • Уйынсы иҫәптә айырманы кәметә (арттыра)

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

47 йәшендә өйләнә.

  • Ҡатыны — Маргарита Петровна (1932),
    • балалары — игеҙәктәр Николай[15] һәм Надежда (1970) [16].

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Николай Озеров миҙалы

Рязандә теннис академияһы уның хөрмәтенә аталған: «Н.Н.Озеров исемендәге теннис академияһы».

Озеров хөрмәтенә Мәскәү янындағы Щелковский районы Загорянка ҡасабаһында урам аталған, унда комментатор йәшәгән[17]

Петрозавдск ҡалаһында Николай һм уның ҡустыһы Юрий хөрмәтенә 2015 йылда ағалы-ҡустылы Озеровтар урамы барлыҡҡа килә[18].

Николай Озеров хөрмәтенә 2005 йылдың 29 мартында «Физик культураны һәм спортты пропагандалау өсөн» тип аталған РФ Спорты министрлығының ведомство наградаһы булдырыла, ул статусы буйынса Министрлыҡтың барлыҡ сығарылыштарынан өсөнсө булып тора.[19].

Щелково ҡалаһы стадионы уның исемен йөрөтә: «Н.Н.Озеров исемендәге „Спартак“стадионы»[20].

Шулай уҡ Озеров яры буйында урамында Спартак Йәмғиәте бинаһында мемориаль таҡтаташ асыла

Документаль фильмдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Говорит и показывает Николай Озеров» (2007)
  • «Николай Озеров» «Как уходили кумиры» документаль циклынан

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Озеров Николай Николаевич (спорт. комментатор) // Большая советская энциклопедия (урыҫ): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Ozerov, Nikolaj Nikolajevič // https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jn19990210476
  3. Говорит и показывает… Николай Озеров // Московский журнал. — 2012. — № 12. — С. 70—80. — ISSN 0868—7110.
  4. 4,0 4,1 «Как провожают…» // журнал «Физкультура и спорт», № 5, 1990.
  5. В своей книге «Всю жизнь за синей птицей…» он привёл цифру 45, включив и Всесоюзные зимние соревнования — см. Как я «переиграл» самого Николая Озерова(недоступная ссылка).
  6. Статья Озеров Николай Николаевич Архивная копия от 17 сентябрь 2013 на Wayback Machine в энциклопедии «Российский теннис»
  7. Указ Президента Российской Федерации от 19 апреля 1995 г. № 384 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»(недоступная ссылка)
  8. [yes Указ Президента Российской Федерации от 3 декабря 1992 г. № 1512 «О награждении орденом Дружбы Народов Озерова Н. Н.»]. Тәүге сығанаҡтан архивланған 9 ғинуар 2014. 25 ноябрь 2012 тикшерелгән.
  9. [no Знаменитого советского комментатора Озерова ИИХФ отметит премией Поля Луака]. Тәүге сығанаҡтан архивланған 25 май 2016. 22 май 2016 тикшерелгән.
  10. Душенко К. В. Словарь современных цитат. 5250 цитат и выражений ХХ и XXI века, их источники, авторы, датировка. — М.: Эксмо, 2006. — 1256 с.
  11. Душенко К. В. Большой словарь цитат и крылатых выражений. — М.: Эксмо, 2011. — 648 с.
  12. Аркадий Ратнер: …И тогда Озеров воскликнул: «Такой хоккей нам не нужен!». sovsport.ru. 2 декабрь 2017 тикшерелгән.
  13. Раззаков Ф. И. Российский хоккей: от трагедии до скандала Архивная копия от 27 ноябрь 2018 на Wayback Machine. — М.: Эксмо, 2012. — ISBN 978-5-699-59920-2.
  14. Жук А. Битва старых парней // Газета «КоммерсантЪ». — 1999. — Выпуск № 225 (от 04 декабря). — С. 7..
  15. Сын комментатора Николая Озерова….
  16. Назаренко М. Вдова легендарного телекомментатора Николая Озерова Маргарита Петровна: «За отстранение Николая Николаевича от ведения репортажей проголосовал весь отдел спортивных программ — даже лучший друг предал…» Архивная копия на Wayback Machine // «Бульвар Гордона» (газета), 2012, июнь, № 23 (371).
  17. Сын знаменитого телекомментатора задержан за многомиллионную взятку :: Происшествия :: Top.rbc.ru. (недоступная ссылка)Дата обращения: 18 июля 2012. Архивировано 20 июля 2012 года.
  18. Постановление Администрации Петрозаводского городского округа от 10.11.2015 № 5473
  19. [no Приказ Министерства спорта РФ от 17 августа 2012 г. № 88 “О ведомственных наградах Министерства спорта Российской Федерации”]. Тәүге сығанаҡтан архивланған 26 апрель 2018. 26 апрель 2018 тикшерелгән.
  20. Универсальный спортивный комплекс «Подмосковье»: Стадион «Спартак» имени Н. Н. Озерова.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]