Дубай (ҡала)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡала
Дубай
ғәр. دبيّ
Флаг
Flag of Dubai.svg
Ил Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре
Координаты 25°16′11″ с. ш. 55°18′34″ в. д. / 25.26972° с. ш. 55.30944° в. д. / 25.26972; 55.30944 (G) (O) (Я)Координаталар: 25°16′11″ с. ш. 55°18′34″ в. д. / 25.26972° с. ш. 55.30944° в. д. / 25.26972; 55.30944 (G) (O) (Я)
Әмир Мөхәммәт ибн Рәшит әл-Мәктүм
Нигеҙләнгән 1833
Майҙаны 1114 км²
Климаты тропик сүл
Рәсми тел ғәрәп
Халҡы 2 262 000 кеше (2008)
Тығыҙлығы 408,18 кеше/км²
Милли составы ғәрәптәр — 26,1% (аҫаба — 17 %),
килгәндәр: Һиндостандан — 42,3 %,
Пакистандан — 13,3 %,
Бангладештан — 7,5 %,
Филиппиндарҙан — 2,5 %,
Шри-Ланканан — 1,5 %,
Европанан — 0,9 %,
АҠШ-тан — 0,3 %,
башҡа ил һәм региондарҙан — 5,7 %.
Конфессиональ составы ислам (сөннилек һәм шиғилыҡ) — рәсми, индуизм
Этнохороним дубайлы, дубайлылар
Сәғәт бүлкәте UTC+4
Телефон коды +9714
Рәсми сайт dm.gov.ae/wps/portal/MyHomeEn
картаны асырға/йәшерергә
Дубай (ҡала) (Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре)
Дубай

Дуба́й (ғәр. دبيّ‎) — Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренең иң ҙур ҡалаһы, Дубай әмирлегенең административ үҙәге[1].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әл-Рәс 1960-сы йылдар

Коллектор селтәрҙәре һалған ваҡытта Дубай тирәһендә табылған мангр һаҙлыҡтары ҡалдығына 7000 йыл тирәһе. 5000 йылдар самаһы элек ярҙар ил эсенә инә биргән һәм әлегәсә шулай ҡала. Был урындарҙы ҡом баҫҡан. Исламға ҡәҙәр бындағы халыҡ Баджаи (Баджар) тигән илаһҡа табынған. Византия һәм Сәсәниҙәр империялары (һуңғыһы төбәктең иң ҙур өлөшөнә эйә булған) хакимлығы аҫтында төбәк алға киткән.

XIX быуат башында Әл Әбү Фәләс тоҡомоноң бер тармағы — Бәни Йосой, Дубайҙа нығынып, 1833 йылға тиклем Әбү-Дәбигә баш булған. 1820 йылдың 8 ғинуарында Дубай һәм башҡа төйәктәр шәйехтәре Британия хөкүмәте менән «Дөйөм диңгеҙ солох килешеүе» төҙөй. 1833 йылда әл Мәҡтүм династияһы Әбү Дәбигә идара итеүҙән баш тартып, Дубайҙы тартҡылашһыҙ ғына үҙ ҡулына ала. Дубай Берләшкән Короллек ҡулы аҫтынан, Ғосман империяһының һөжүмдәренән яҡлау булырына вәғәҙә алып, «Айырым Килешеү» нигеҙендә сыға .

XIX быуатта ҡаланың хәл торошона ике фажиғә ҙур зыян килтерә: 1841 йылда ҡалала таралған сәсәк эпидемияһы кешеләрҙе Дәйрәнән көсығышҡа китергә мәжбүр итә, ә 1894 йылда ут сығып, ҡаланың күп өйҙәре яна. Мәгәр сауҙа өсөн яйлы был урын иғтибарҙы йәлеп итеүҙән туҡтамай. Дубай әмире сит илдәрҙән дә килһендәр өсөн һалымды бик аҙ алдырта. Бигерәк тә ул замандың төп сауҙа үҙәге булған Шәрҡиәнән (Шәрджә) күпләп киләләр.

1940-сы йылдарҙа Дубай бәләкәй генә була әле. Халҡы диңгеҙҙән ынйы сығарып, аҙыҡ-түлеккә алмаштырып йәшәй. Әммә Японияла уны яһалма етештерергә өйрәнгәс тәбиғи ынйыға ихтыяж кәмей. Бөлгөнлөк башлана. Нефть табылыу хәлде үҙгәртә — Дубайҙа халыҡ ишәйә, төҙөлөш ҡыҙа БҒӘ.

Ҡала райондары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡаланың төп райондары:

  • Бар Дубай — тарихи үҙәк;
  • Гарденс — йоҡо районы;
  • Даунтаун Дубай (Даунтаун) — төҙөлөп ятҡан эш районы;
  • Дейра — ҡаланың көнбайыш сауҙа өлөшө;
  • Джумейра — яр буйындағы йәшәү урыны;
  • Дубай Марина — төҙөлөп ятҡан район;

Ҡәрҙәш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. The Government and Politics of the Middle East and North Africa. D Long, B Reich. p.157

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • The Government and Politics of the Middle East and North Africa. D Long, B Reich. p.157