Эстәлеккә күсергә

Ҡатнашыусы:Haqmar/Баш бит

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Википедия — һәр кем яҙа алған ирекле энциклопедия.
Хәҙер башҡорт телендә 63 717 мәҡәлә бар. Әүҙем ҡатнашыусылар һаны: 61.

Башҡортостан
Шәхестәр
География

Тарих
Математика
Спорт

Техника
Ислам
Башҡа порталдар

Мәҡәлә оҫтаһы (ярҙамсы ҡорал) Белешмә (һорауҙарға яуаптар) Биш таған (төп биш ҡағиҙә) Ҡоролтай (аралашыу урыны)

Һайланған мәҡәлә

Рёкалағы рун яҙмалы таш, көнбайыш яғы

Рун — боронғо германдарҙың яҙмаһы. I—II быуаттарҙан алып XII быуаттар араһында — хәҙерге Дания, Швеция һәм Норвегияла, XXIII быуаттарҙаИсландия һәм Гренландияла, ә швед провинцияһы Даларнала XIX быуат башынаса ҡулланылған. Рундар (символдар) ташта, металда, ағаста, һөйәктә ырып, уйып яҙылған, уның үҙенсәлекле ҡырлы формаһы ырып яҙыуға көйләнгән.

Европа илдәрендә христиан дине ҡабул ителгәс, латин яҙмаһы рун яҙмаһын ҡыҫырыҡлап сығарған. «Рун» термины боронғо герман телендәге run («сер») тамырына бәйләп аңлатыла. Донъяла рун хәрефтәренән торған бөтәһе 5 000-ләп яҙыу табылған, шуларҙың иң ҙур өлөшө — Швецияла. Бынан тыш, Урта быуаттарҙағы Европала рун календарҙары булған.

Боронғо төркиҙәрҙең ҡырлап, мөйөшләп яҙылған алфавитын да рун тип йөрөтәләр.

↪ дауамы…:

Яҡшы мәҡәлә

Ҡулаев Мөхәмәтхан Сәхипгәрәй улы

Ҡулаев Мөхәмәтхан Сәхипгәрәй улы (7 февраль 1873 йыл1959 йыл) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре, телсе, табип. Башҡорт Хөкүмәте Рәйесе (26.01.1919—03.1919). Беренсе донъя һәм граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1943).

Мөхәмәтхан Сәхипгәрәй улы (Мстислав Александрович) Ҡулаев 1873 йылдың 7 февралендә Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Үҫәргән улусының (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районы) Ейәнсура ауылында тыуған. Әсәһе Йәнифә Садыҡ ҡыҙы һәм атаһы Сәхипгәрәй Муса улы урта хәлле крәҫтиәндәре булғандар. Ҡартатаһы — Муса Торһонбай улы башҡорттарҙың үҙ ирке өсөн көрәштә ҡатнашып, ситтә йөрөп вафат була. Сығышы менән үҫәргән ырыуы башҡорттарынан.

Башта ауылдарындағы мәсет янындағы мәҙрәсәлә һәм рус-башҡорт мәктәбендә уҡый. Артабан 1886—1896 йылдарҙа Ырымбур гимназияһында белем ала һәм уны алтын миҙал менән тамамлай. 1896—1902 йылдарҙа Ҡазан Император университетының медицина факультетында «Башҡорт стипендияһы»на уҡый. Шул уҡ ваҡытта 1899—1900 йылдарҙа Ҡазан университеты эргәһендәге Археология, тарих һәм этнография йәмғиәтенең Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙенә, Ырымбур губернаһы Верхнеурал һәм Орск өйәҙҙәренә экспедицияларында ҡатнаша, башҡорт һәм татар йырҙарын, мәҡәлдәрен, әйтемдәрен, йомаҡтарын һәм әкиәттәрен йыя. Университетҡа тик христиандар ғына алынғас динен алмаштырырға мәжбүр була, һәм христиан динен алып Мстислав Александрович тип исемен үҙгәртергә ризалыҡ бирә. Башҡа мәғлүмәт буйынса, уҡыған осорҙа хәлле генә бер рус ҡыҙына өйләнер өсөн исемен һәм динен алыштыра, уларҙың өс ҡыҙы тыуа.

1902 йылда Ҡазан губернаһы Тәтеш өйәҙенең Кесе Ялсыҡай ауылының земство дауаханаһына табип итеп тәғәйенләнә. 1903—1913 йылдарҙа Ҡазандың Александровск ҡала дауаханаһында һәм башҡа һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында эшләй.

1910 йылда медицина докторы дәрәжәһенә имтихандар тапшыра, әммә хеҙмәтен ваҡытында тамамлап өлгөрә алмай. 1913 йылда Варшава ҡалаһына эшкә күсерелә. 1914—1917 йылдарҙа Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша, Көньяҡ-Көнбайыш фронтының 275-се запас ялан госпиталенең баш табибы булып хеҙмәт итә. 1917 йылда Ҡазанға ҡайтып Шамовск ҡала дауаханаһының терапевт бүлегендә өлкән ординатор булып эшләй.

Юныс Бикбов саҡырыуы буйынса Ырымбурға килә. 1918 йылдың авгусынан алып Башҡорт Хөкүмәтендә эшләй һәм башҡорт милли хәрәкәтенә ҡушылып китә. 1919 йылдың 26 ғинуарында хөкүмәт рәйесе һәм Башҡортостан хәрби-революцион комитеты ағзаһы итеп һайлана.

↪ дауамы…

Әһәмиәтле 1000 мәҡәлә проекты

Башҡорт википедияһы өсөн мөһим булған «Википедияның 1000 әһәмиәтле мәҡәләһе» проектында ҡатнашырға саҡырабыҙ!

Иғлан

Балаларға ҡыуаныс бүләк итБашҡорт Викикитапханаһына башҡорт телендәге әкиәттәр һәм балалар өсөн башҡа әҫәрҙәр күсереп ҡуйыусыларҙы дәртләндереү маҡсатында ойошторолған беренсе бәйге дауам итә. Бәйге шарттары тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте бында уҡығыҙ.

Һуңға ҡалмағыҙ! Әҫәр ҡуйыусылар бар.
  

Яңы мәҡәлә


Бөгөнгө рәсем

Бөгөн — 18 июль

Белдереү

Башҡортостан ауылдарында халыҡ һаны тураһында оҙайлы динамикалағы мәғлүмәтте ҡуйыу өсөн һәр ауылға махсус таблицаны күсереүсе ирекмәндәрҙе көтәбеҙ. Эш ырамлыраҡ булыр ине. Әлеге ваҡытта утыҙ өс райондың һәр ауыл мәҡәләһенә яңы таблица урынлаштырылды һәм 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәте ҡуйылды. Ә Башҡортостанда бөтәһе 54 район һәм 4534 ауыл.

Баймаҡ, Илеш, Учалы райондары буйынса эш бара.

Туғандаш проекттар