Рәсәй Федерацияһы субъекттарында дәүләт һәм рәсми телдәр

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Рәсәй Федерацияһы субъекттарында дәүләт һәм рәсми телдәр
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй

Рәсәй федерацияһының барлыҡ территорияһында Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының 68-се статьяһына ярашлы - дәүләт теле булып урыҫ теле тора. Рәсәй составына ингән Рәсәй Федерацияһы республикалары, Рәсәй Федерацияһы дәүләт теле менән бер рәттән үҙ дәүләт телдәрен билдәләп, ҡулланырға хоҡуҡлы[1]. Конституцияла автономиялы округтарының үҙ дәүләт телен билдәләргә хоҡуғы нығытылмаған булыуға ҡарамаҫтан, округтар был телдәрҙең рәсми статусын үҙ уставтары һәм закондары менән раҫлай.

Рәсәй Федерацияһы республикаларының дәүләт телдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсми статуслы телдәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Милли аҙсылыҡтар күпләп йәшәгән урындарҙа уларҙың телдәренең рәсми статусы шулай уҡ Башҡортостан, Марий Эл, Татарстан, Удмуртия, Хакас Республикаһы һәм Чукот автономиялы округы ҡануниәттәрендә билдәләнгән.

Дәүләт органдары сайттары теле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Төҫтәрҙең мәғәнәһе
сайт йәки бөтә сайттары дәүләт телдәрендә
сайттар урыҫ телендә генә
ике сайттың береһе дәүләт телдәрендә
дәүләт органы сайты теле
Республика парламент хөкүмәт
Адыгея урыҫ[13] урыҫ, адыгэ[14]
Алтай урыҫ[15] урыҫ[16]
Башҡортостан урыҫ, башҡорт[17] урыҫ, башҡорт, инглиз[18]
Бүрәт Республикаһы урыҫ, бүрәт[19] урыҫ, бүрәт, инглиз[20]
Дағстан урыҫ, инглиз[21] урыҫ[22]
Ингушетия урыҫ[23] урыҫ[24]
Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы урыҫ[25] урыҫ[26]
Ҡалмыҡ Республикаһы урыҫ[27] урыҫ[28]
Ҡарасай-Черкес Республикаһы урыҫ[29] урыҫ[30]
Карелия урыҫ[31] урыҫ, инглиз, фин[32]
Ҡырым урыҫ[33] урыҫ[34]
Коми урыҫ, коми[35] урыҫ[36]
Марий Эл урыҫ[37] урыҫ[38]
Мордовия урыҫ[39] урыҫ, эрзә, муҡшы, инглиз[40]
Саха урыҫ[41] урыҫ, яҡут, инглиз[42]
Төньяҡ Осетия урыҫ[43] урыҫ[44]
Татарстан урыҫ, татар[45] урыҫ, татар, инглиз[46]
Тыва урыҫ[47] урыҫ, яңылыҡтар тыва телендә бар[48]
Удмуртия урыҫ, яңылыҡтар удмурт телендә бар[49] урыҫ[50]
Хаҡас Республикаһы урыҫ[51] урыҫ[52]
Чечня урыҫ[53] урыҫ[54]
Сыуашстан урыҫ, чувашский[55] урыҫ, сыуаш[56]

Рәсәй Федерацияһы субъекттары мәктәптәрендә дәүләт ( рәсми) телдәре уҡытыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Урыҫ телен Рәсәй Федерацияһының бөтә мәктәптәрендә лә мотлаҡ рәүештә уҡыталар. Бөтә Рәсәй мәктәптәренең сығарылыш уҡыусылары мотлаҡ рәүештә урыҫ теле буйынса Берҙәм дәүләт имтиханын тапшыра . Шулай уҡ Рәсәй Федерацияһы составындағы республикаларҙың мәктәптәрендә республика дәүләт телдәре лә уҡытыла.

Был телдәрҙең предмет булараҡ статусы 2017 йыл аҙағына ҡарата республикалар ҡануниәтенә бәйле айырыла [57].

2018 йылдың йәйендә Рәсәй Федерацияһы мәктәптәрендә уҡыусыларға республикаларҙың дәүләт телен өйрәнмәҫкә рөхсәт итеүсе федераль закон ҡабул ителде[58].

Ҡала исемдәре Рәсәй Федерацияһы милли республикалары телдәрендә

Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Статья 68 Конституции России
  2. 2,0 2,1 Был объект Ҡырым ярымутрауы территорияһында урынлашҡан. Ярымутрауҙың ҙур өлөшө был территорияны контролдә тотоусы Рәсәй Федерацияһы һәм Украина араһында территориаль ризаһыҙлыҡ объекты булып тора. Рәсәй Федерацияһының административ-территориаль ҡоролошона ярашлы ярымутрауҙа Рәсәй Федерацияһы субъекттарыҠырым Республикаһы Һәм Севастополь федераль әһәмиәтендәге ҡала урынлашҡан. Украинаның административ-территориаль ҡоролошона ярашлы ярымутрауында Ҡырым Автономиялы Республикаһы һәм айырым статуслы Севастополь ҡалаһы урынлашҡан.
  3. 3,0 3,1 Договор между Российской Федерацией и Республикой Крым о принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов
  4. Глава 1, статья 11
  5. Устав Забайкальского края, ст. 108 2016 йылдың 14 март көнөндә архивланған.
  6. 6,0 6,1 6,2 Закон Республики Карелия о государственной поддержке карельского, вепсского и финского языков в Республике Карелия. Статья 8, п. 1
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Закон Республики Саха (Якутия) «О телеах в Республике Саха (Якутия)». Глава I, статья 6
  8. Закон Республики Алтай «О языках». Глава I, статья 4
  9. Устав Пермского края. Статья 42
  10. 10,0 10,1 10,2 Закон о языках коренных малочисленных народов Севера, проживающих на территории ХМАО 2011 йылдың 22 июль көнөндә архивланған.
  11. Собрание депутатов НАО приняло в первом чтении законопроект об официальном статусе ненецкого телеа 2012 йылдың 15 ноябрь көнөндә архивланған.
  12. 12,0 12,1 12,2 Закон о родных телеах коренных малочисленных народов Севера на территории Ямало-Ненецкого автономного округа 2011 йылдың 22 июль көнөндә архивланған.
  13. Государственный Совет-Хасэ Республики Адыгея
  14. Республика Адыгея — Главная 2011 йылдың 15 май көнөндә архивланған.
  15. elkurultay.ru/
  16. Республика Алтай
  17. Официальный сайт Государственного Собрания — Курултая Республики Башкортостан
  18. pravitelstvorb.ru/
  19. hural-buryatia.ru/
  20. egov-buryatia.ru/
  21. nsrd.ru/
  22. Правительство РД 2011 йылдың 12 май көнөндә архивланған.
  23. Народное Собрание Республики Ингушетия 2017 йылдың 6 июль көнөндә архивланған.
  24. Республика Ингушетия — официальный сайт
  25. http://www.parlament-kbr.ru/ 2015 йылдың 17 ноябрь көнөндә архивланған.
  26. pravitelstvo.kbr.ru/
  27. Новости — Народный Хурал (Парламент) Республики Калмыкия
  28. Правительство Республики Калмыкия 2017 йылдың 13 сентябрь көнөндә архивланған.
  29. Народное Собрание (Парламент) Карачаево-Черкесской Республики 2017 йылдың 2 август көнөндә архивланған.
  30. kchr.ru/
  31. karelia-zs.ru/
  32. Официальный интернет-портал Республики Карелия
  33. crimea.gov.ru/
  34. rk.gov.ru/
  35. gsrk.ru/
  36. Официальный Интернет-портал Республики Коми 2019 йылдың 30 сентябрь көнөндә архивланған.
  37. parliament.mari.ru/
  38. gov.mari.ru/
  39. Государственное собрание республики Мордовия 2017 йылдың 20 июль көнөндә архивланған.
  40. Официальный портал Правительства Республики Мордовия (недоступная ссылка). Дата обращения: 28 июль 2017. Архивировано 3 июль 2007 года.
  41. iltumen.ru/
  42. Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия)
  43. parliament-osetia.ru/
  44. Главная | Республика Северная Осетия — Алания, официальный портал 2012 йылдың 13 февраль көнөндә архивланған.
  45. gossov.tatarstan.ru/
  46. prav.tatarstan.ru/
  47. Верховный Хурал (парламент) Республики Тыва
  48. gov.tuva.ru/
  49. Государственный Совет Удмуртской Республики
  50. http://www.udmurt.ru/ 2018 йылдың 14 октябрь көнөндә архивланған.
  51. Верховный Совет Республики Хакасия 2012 йылдың 3 ғинуар көнөндә архивланған.
  52. Добро пожаловать — Правительство Республики Хакасия
  53. parlamentchr.ru/
  54. chechnya.gov.ru/
  55. gs.cap.ru/
  56. Главная | Официальный портал органов власти Чувашской Республики 2011 йылдың 23 сентябрь көнөндә архивланған.
  57. Федерализм остался только на бумаге
  58. или не родной? Как теперь в школах будут учить национальные языки(недоступная ссылка)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]