Клуж-Напока

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Клуж-Напока
рум. Cluj-Napoca
мадьярса  Kolozsvár
Герб
ROU CJ Cluj-Napoca CoA.png
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1213
Рәсми атамаһы Cluj-Napoca
Ҡыҫҡаса атамаһы Cluj
Дәүләт Румыния[1]
Административ үҙәге Клуж[d]
Административ үҙәк Cluj-Napoca[d]
Административ-территориаль берәмек Клуж[d]
Хөкүмәт башлығы Эмиль Бок[d][2]
Халыҡ һаны 324 576 кеше (31 октябрь 2011)[3]
Ауыл биләмәһен үҙ эсенә ала Cluj-Napoca[d]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 410 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+02:00[d] һәм UTC+03:00[d]
Туғандаш ҡала Печ (ҡала, Венгрия), Беэр-Шева[d], Каракас[d], Дижон, Макати[d], Нант[d], Парма[d], Ротерем[d], Сувон[d], Загреб, Чжэнчжоу[d], Алье[d], Сан-Паулу, Кёльн[d], Афина, Ези[d], Колумбия, Корча һәм Вальдивия[d]
Милке Stadionul Ion Moina[d] һәм Stadionul Clujana[d]
Майҙан 179,5 ± 0,01 км²
Почта индексы 400001–400930[4]
Рәсми сайт primariaclujnapoca.ro
Урынлашыу картаһы
Категория с картами на Викискладе Maps of Cluj-Napoca
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы Категория:Похороненные в Клуж-Напоке[d]
Урындағы телефон коды (+40) 264
Йәһүд энциклопедияһы коды 12125
Номер тамғаһы коды CJ-N
Commons-logo.svg Клуж-Напока Викимилектә

|Клуж-Напо́ка}} (румын. Cluj-Napoca [ˈkluʒ naˈpoka]), до 1974 йыл — Клуж, шулай уҡ Коложвар (мадьярса  Kolozsvár [ˈkoloʒvaːr]), Клаузенбург (нем. Klausenburg) — Румыния ҡалаһы, илдең төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан, Румынияның жудец административ үҙәге Клуж ҡалаһынан һуң ҙурлығы буйынса икенсе ҡалаһы.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дакияны баҫып алғандан һуң II быуатта Рим империяһы императоры Траян рим легионы базаһына нигеҙ һала, базаны Напока тип атай. Халыҡтарҙың бөйөк күсеше ваҡытында Напока емерелә, әммә унда ниндәйҙер аморф роман телле мәҙәниәт һаҡланып ҡала. VI—X быуаттарҙа роман телле валахтар славян ҡәбиләләре менән йылдам аралаша, ә XII быуаттан һуң роман телле Дакия (Трансильвания) венгрҙар тарафынан баҫып алына. Ҡала Клуж исемен ала, шулай уҡ быға тиклем венгрса — Коложвар тип йөрөтөлгән була. Ҡала тарихи рим исемен Чаушесску ваҡытында 1970 йылда ала.

Урта быуаттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Венгрия королел Матьяш I һәйкәле. Коложвар ҡалаһы(хәҙерге Клуж-Напока). 1900 йыл

Төбәк венгрҙартарафынан баҫып алына һәм Венгрия короллеге состьавына инә. Король V Иштван трансильвания сакстарына рим емереклектәре янында Напока колонияһын булдырырға ярҙам итә. 1270 йылда Клуж ҡала статусын ала һәм тиҙ үҫә башлай.

Яңы заман[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

XIX—XX быуат башында ҡала мадьярлашыуҙың мөһим үҙәгенә әүерелә. 1910 йылда венгрҙар уның 81,6%-ын (51.192 кеше) тәшкил итә. Румыния юғары ҡатламы Урта быуаттарҙа уҡ мадьярлаштырыла, ә ҡала округының румын телле ябай халҡы массаһы социаль баҫҡыста иң түбән торған дәрәжәлә була..

Ҡала Австро-Венгрия составында немецсә Клаузенбург тип атала.

Иң яңы тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1918 йылда ҡала Румыния идаралығы аҫтына күсә, румынлаштырыу сәйәсәте башлана, ә Румыния венгрҙары милли аҙсылыҡ була. 1940—1944 йылдарҙа ҡала яңынан Венгрияға, Төньяҡ Трансильванияға, күсә, унда румындарға ҡаршы мөнсәбәттәр яңынан башлана. Ҡалала венгрҙар һаны 85,7 %-ҡа (98.502 кеше) етә (1941 йылда). 1945 йылдан һуң ҡала тулыһынса румын ҡалаһы булып ҡала. Унда венгрҙар ныҡ кәмеһә лә, улар һаман төп аҙсылыҡта ҡалған милләт булып тора.

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәғлүмәттәр буйынса 2011 йылда ҡала халҡы 309,1 мең кеше тәшкил итә. Милли составы:

Перепись[5][6] Этническая структура
Год Население Румыны Венгры Трансильванские саксы, немцы Евреи Цыгане Украинцы Сербы Словаки прочие народы
1453 оценка. 6000[7]
1703 7500[8]
1714 5000[9]
1785 9703[8][10]
1835 14 000[8][11]
1850 19 612 4116 12 317 1587 535 585 472
1880 32 831 5618 23 676 1437 4 23 125 1948
1890 37 184 5637 29 396 1357 8 21 115 650
1900 50 908 7185 41 311 1785 9 22 83 513
1910 62 733 8886 51 192 1678 6 41 107 823
1920 85 509 29 644 42 168 2075 10 638 984
1930 103 840 36 981 55 351 2728 6722 559 237 39 139 1084
1930 103 840 37 029 48 271 2526 13 094 1168 267 57 266 1162
1941 114 984 11 255 98 502 1618 2669 618 36 11 46 229
1956 154 723 74 623 77 839 1115 525 237 24 21 24 315
1966 185 663 104 914 76 934 1333 1689 178 42 50 34 489
1977 262 858 173 003 86 215 1480 1009 628 50 28 32 413
1992 328 602 251 697 74 591 937 35 1047 67 16 25 187
2002 317 953 252 433 60 287 734 217 3029 146 12 25 1070

Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Климат Клуж-Напока
Күрһәткестәре Дек. Два. Март Апра. Май Июнь Июль Авг. Сена. Окт. Нояб. Тирәсте. Йыл
Абсолют максимум, °C 11 16 26 27 31 32 37 32 31 26 18 21 37
Һауа температураһы, °C 0,3 3,2 9,9 15,0 20,3 22,6 24,5 24,3 20,7 14,6 6,3 1,8 13,6
Уртаса температура, °C -3,4 -1,2 4,1 9,0 14,2 16,6 18,2 17,8 14,1 8,5 2,4 -1,5 8,2
Уртаса минимум °C -6,5 -4,7 -0,6 3,9 8,6 11,3 12,7 12,2 8,9 3,8 -0,7 -4,2 3,7
Абсолют минимум, °C -25 -21 -16 -7 -2 2 6 5 -2 -7 -17 -18 -25
Яуым-төшөм нормаһы, мм 24 20 22 48 69 95 81 60 36 31 30 32 548
Сығанағы: World Climate, Weatherbase

Иҫтәлекле урын[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Лютеран сиркәүе

Туғанлашҡан ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]