Ҡатнашыусы:Регион102/Баш бит

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
17.06.2019
Википедия — һәр кем яҙа алған ирекле энциклопедия.
Хәҙер башҡорт телендә 49 008 мәҡәлә бар. Әүҙем ҡатнашыусылар һаны: 64.

География
Башҡортостан
Тарих

Фән
Йәмғиәт
Философия

Спорт
Техника
Бөтә порталдар

Мәҡәлә оҫтаһы (ярҙамсы ҡорал) Белешмә (һорауҙарға яуаптар) Биш таған (төп биш ҡағиҙә) Ҡоролтай (аралашыу урыны) Ambassador (вәкиллек)
Wikibar2.png
 
Һайланған мәҡәлә
Flag of Israel.svg

Израиль, рәсми — Мединат ИсраэльЯҡын Көнсығыштағы дәүләт, 2019 йылдың 1 ғинуарына халҡы 8 972 000 человек, территорияһы — 22 072 км². Халыҡ һаны буйынса донъяла 95-се һәм территорияһының ҙурлығы буйынса 148 урынды биләй.

Яҡын Көнсығышта, Урта диңгеҙҙең көнсығыш яры буйында урынлашҡан. Төньяҡтан Ливан, төньяҡ-көнсығышта — Сүриә, көнсығыштан — Иордания һәм Иордан йылғаһының көнбайыш яры территорияһы менән, көньяҡ-көнбайышта — Мысыр һәм Ғәззә секторы менән сиктәш. Баш ҡалаһы — Йәрүсәлим. Дәүләт теле — иврит, ғәрәп теле айырым статусҡа эйә.

Унитар дәүләт, парламентлы демократик республикаһы. 6 административ округҡа бүленә.

Йылдам үҫешкән иҡтисадлы индустриаль ил. ТУЛАЙЫМ етештереү күләме 2015 йылда 300 миллиард аҡш доллары (йән башына 36 мең аҡш доллары) тәшкил иткән. Кеше потенциалының үҫеш индексы буйынса илдәр исемлегендә 18-се урында тора.

Израиль дәүләте 1948 йылдың 14 майында (5708 йылдың 5 июне) БМО Генераль Ассамблеяһының 1947 йылдың 29 ноябрендә ҡабул ителгән 181-се резолюцияһы нигеҙендә иғлан ителә.

Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһына ярашлы, Израиль — йәһүд дәүләте. Шул уҡ ваҡытта Израиль — күп милләтле һәм демократик дәүләт, йәһүдтәр менән бергә башҡа этник төркөмдәр вәкилдәре — мосолман ғәрәптәр, христиан ғәрәптәр, друздар, бәҙүәндәр, самариттәр, черкестар һәм башҡалар — диненә ҡарамай тиң хоҡуҡҡа эйә. Айырым алғанда друз һәм күсмә ғәрәптәр депутаттары, ғәрәп фирҡәһе һәм депутаттары Кнессетта урын алған. Израиль этномәҙәни күп төрлөлөгө менән айырыла. Илдең төп халҡы: 74,3 % — йәһүдтәр, 20,9 % — ғәрәптәр, 4,8 % — башҡа. Ҡалып:TOClimit

Һуңғы өс мең йыл буйы «Израиль» һүҙе Израиль ере (йәһ. אֶרֶץ יִשְׂרָאֵל‎, Эрец-Исраэль) һәм йәһүд халҡы тип аңлатыла. Был исемдең сығанағы булып Йәшәйеш китабы Книга Бытия) тора, унда Яҡуп пәйғәмбәр Аллаһ менән көрәшкәс Израиль исеменен ала: «И сказал: как имя твоё? Он сказал: Иаков. И сказал [ему]: отныне имя тебе будет не Иаков, а Израиль, ибо ты боролся с Богом, и человеков одолевать будешь»  ([[|Быт. ]]32:27,28). Был һүҙең мәғәнәһен төрлөсә аңлаталар. Бер версия буйынса, был сара (идара итеү, көслө власҡа эйә булып, артыҡ биреү) , йәғни «юғарынан бирелгән власҡа эйә» тигәнде аңлата тип фаразлана. Башҡа мәғәнәһе — «Аллаһ Принцы» йәки «Аллаһ көрәше/алышы». Һуңынан Яҡуптан барлыҡҡа килгән йәһүд халҡы «израиль балалары», «израиль халҡы» йәки «израиллеләр».

«Израиль» һүҙе тарихта беренсе тапҡыр Мернептах стелаһында, Боронғо Мысыр (беҙҙең эраға тиклем XIII быуат аҙағында) территорияһында, яҙылған була һәм халыҡты түгел, ә илде аңлатҡан.

↪ дауамы…

Исемлек | Үҙгәртеү

Wikibar2.png
 
Яҡшы мәҡәлә
Мортазин Муса Лот улы

Мортазин Муса Лот улы (20 декабрь 1891 йыл27 сентябрь 1937 йыл) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, дәүләт һәм хәрби эшмәкәр. Башҡортостан Үҙәк башҡарма комитеты рәйесе (1921—1922), Башҡорт айырым кавалерия бригадаһы командиры (1919—1920). Комбриг (1935). Сәйәси золом ҡорбаны.

Муса Лот (Лотфулла) улы Мортазин 1891 йылдың 20 февралендә Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе Күбәләк-Тиләү улусы Көсөк ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Көсөк-Маяҡ ауылы) тыуған. Милләте буйынса башҡорт.

Әсәһе — Орҡоя Собханғол ҡыҙы. Шәжәрәһе: Мортаза → Көсөк → Моратшаһ → Лот → Муса. Моратшаһ Көсөков (1796—?) Башҡорт ғәскәрендә зауряд-есаул булып хеҙмәт итә. Көсөк Мортазин 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнаша һәм Пугачёв есаулы була, уның исеме буйынса Көсөк ауылы атала.

1911 йылға ҡәҙәр Байрамғол ауылы мәктәбендә уҡый, артабан ошо мәктәптә мөғәллим булып эшләй. 1912 йылдың ноябрендә хәрби хеҙмәткә алына, Владивостокта Алыҫ Көнсығыштағы 9-сы Себер артиллерия бригадаһында хеҙмәт итә. 1913 йылда уҡыу командаһын тамамлай, бомбардир-наводчик (артиллерияла ефрейтор) званиеһын ала, шул уҡ йылдан Русский утрауында хеҙмәт итә башлай.

Беренсе донъя һуғышы башланғас, 1914 йылдың сентябрендә 9-сы Себер артиллерия бригадаһының 1-се батарея составында Варшава тирәһенә Көнбайыш фронтҡа ебәрелә. 1914 йылдың сентябрендә вице-фейерверкер (кесе унтер-офицер) званиеһын ала. 1915 йылдан Румыния фронтында һуғыша. 1916 йылдың 15 авгусында башы яралана. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн 1916 йылда уға фейерверкер (унтер-офицер) званиеһы бирелә.

1917 йылдың майында, мосолман һалдаттарынан делегат булараҡ, Мәскәүҙә үткән I Бөтә Рәсәй мосолмандары съезында ҡатнаша.

↪ д а у а м ы…

Исемлек | Үҙгәртеү

Wikibar2.png
 
1000 мәҡәлә
Башҡорт википедияһы өсөн мөһим булған «Википедияның 1000 әһәмиәтле мәҡәләһе» проектында ҡатнашырға саҡырабыҙ!

Ҡарау

Wikibar2.png
 
Бөгөн

17 июнь:

Үҙгәртеү | 18 июнь

Wikibar2.png
 
Беләһеңме?

Үҙгәртеү | Архив | Тәҡдим

Wikibar2.png
 
Белдереү
Башҡортостан ауылдарында халыҡ һаны тураһында оҙайлы динамикалағы мәғлүмәтте ҡуйыу өсөн һәр ауылға махсус таблицаны күсереүсе ирекмәндәрҙе көтәбеҙ. Эш ырамлыраҡ булыр ине. Әлеге ваҡытта утыҙ өс райондың һәр ауыл мәҡәләһенә яңы таблица урынлаштырылды һәм 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәте ҡуйылды. Ә Башҡортостанда бөтәһе 54 район һәм 4534 ауыл.

Баймаҡ, Илеш, Учалы райондары буйынса эш бара.

Ҡарау

Wikibar2.png
 
Бөгөнгө рәсем
Falnau.jpg

Ялан торомтайы, Франция.

Үҙгәртеү | Архив | Тәҡдим

Wbar blue.jpg
 
Туғандаш проекттар