Зөлхәбирә (йыр)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Зөлхәбирә
Жанр Оҙон көй
Әҫәр йәки уның атамаһы теле башҡорт теле

Зөлхәбирә -(рус. Зульхабира) - башҡорт халыҡ йыры, оҙон көй.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йырҙың тексы

Зөлхәбирә китап уҡый,
Ҡыя ябып шәлен башына.
Зөлхәбирә үкһеп илай,
Хур булдым тип кеше ҡаршында.

Мостафа мулла бай икән,
Ун ике лә кәртә тотторған.
Бай булһа ла, аҡылы һай икән,
Кәрт уйнатып, ҡыҙын отторған.
[1]

"Зөлхәбирә" йыры беренсе тапҡыр Л.Н.Лебединский тарафынан 1937 йылда Баймаҡ районында ҡурайсы Х.Ғ.Муллаҡаевтан яҙып алына. Йыр “Башҡорт халыҡ йырҙары” йыйынтығында Ғ.З.Сөләймәнов яҙмаһында баҫтырып сығарыла.

"Зөлхәбирә" йыры лирик‑драматик характерҙағы йыр. Көйө аныҡ ҡоролоштан тора, куплетлап йырлана. Көйҙөң дөйөм түбәнәйә барыусы йүнәлеше йырға трагик яңғыраш бирә.

“Зөлхәбирә” йырының бер вариантын Ф.А.Нәҙершина яҙып ала [2].

Легендаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йырҙа атаһы Мостафа мулла өйәҙ исправнигына кәрткә уйнап отторған Зөлхәбирә исемле ҡыҙ баланың яҙмышы тасуирлана.

Йырҙы башҡарыусылар һәм эшкәртеүселәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

“Зөлхәбирә” йырын башҡарыусылар араһында С.Ә.Абдуллин , Я.Ф.Аҡмырҙин, З.Ғ.Мәхмүтов , Сөләймәнов, А.А.Солтанов.

Йырҙы Р.Х.Ғәзизов — тауыш һәм фортепьяно, А.Г.Тихомиров хор (а cappella) өсөн эшкәрткән.

Татар композиторы Мансур Мозаффаров был легендаға нигеҙләнеп, татар ерлегенә күсереп, "Зөлхәбирә" тигән опера яҙған .

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Нәҙершина Ф.А. Рухи хазиналар. Өфө, 1992.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]