Эстәлеккә күсергә

Бәб (шиғыйлыҡ)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Иман шарттары

Тәүхид
Фәрештәләр
Китаптар
Пәйғәмбәрҙәр
Яуап көнө
Тәҡдир

Исламдың биш нигеҙе

Шәһәҙәт
Намаҙ
Ураҙа
Зәкәт
Хаж

Шәхестәр

Мөхәммәт
Ислам пәйғәмбәрҙәре
Сәхәбәләр
Хәлифәләр

Бәб (ғәр. باب‎ — «ҡапҡа»; фарсыларға фарс. باب һәм төркиҙәргә инеп киткән; рус. Баб) — шиғыйҙарҙа рухи дәрәжә, ғәҙәттән тыш белем эйәһе титулы, «Белем ҡалаһы» хәҙисенә ҡайтып ҡала[1] :

« Мин [Мөхәммәт пәйғәмбәр] — белем ҡалаһы, ә Али [имам] — уның ҡапҡаһы »

Төрлө ваҡытта һәм шиғыйлыҡтың төрлө тармаҡтарында термин яҡын, әммә айырылып торған мәғәнәләргә эйә булған:

  • Исмәғилилектә бәб иерархияның дүртенсе кимәлендә тора (Пәйғәмбәрҙән, әсәстән һәм имамдан һуң);
  • Фатимиҙар ваҡытында имамдың төп тыңлаусыһы, имам күрһәтмәләре буйынса дини сәйәсәт алып барған, вәғәзселәр башлығы («хужа») булған. Йыш ҡына вәзир вазифаһын алып барған;
  • нүсәйриҙәрҙә бәб — мәндән, исмдән һуң иерархияның өсөнсө кимәлендә;
  • друздарҙа термин Ғаҡыл терминына ҡарата ҡулланыла, ул иерархияла илаһтан һуң беренсе булған. Хәмзә ибн Али ул үҙен «бәб» тип атаған;
  • ун ике имамсы шиғыйҙарҙа — күп варианттарҙа Бәб термины имамға ҡарата ҡулланыла, имам аша белем, бәрәкәт алыу һәм доға ҡылыу өсөн Аллаһҡа үтә алыу мөмкинлеген аңлата;
  • имамиҙарҙа термин имам вәкилдәрен билдәләү өсөн ҡулланыла[2];
  • XIX быуатта шәйхиҙәрҙең бер өлөшө Әхмәт әл-Әхсәи һәм Ҡәзим Рәштиҙе имамға ҡапҡа рәүешендә ҡарай башлаған, шул рәүешле бәбселек барлыҡҡа килгән.
  1. Bab. // Cyril Glassé, Huston Smith. The New Encyclopedia of Islam. Rowman Altamira, 2003. С. 73.
  2. Михаил Сергеевич Иванов. Антифеодальные восстания в Иране в середине XIX в. Наука, 1982. С. 88.
  • BĀB (1) Архивная копия 2016 йылдың 12 февралендә өфөлә Wayback Machine. // Ираника Энциклопедияһы. (инг.)


Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.