Вәлиев Ғәҙел Камил улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Вәлиев Ғәҙел Камил улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1954–1991).svg РСФСР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 22 март 1947({{padleft:1947|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:22|2|0}}) (74 йәш)
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы
СССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Белорет районы, Әзекәй ауылы
Һөнәр төрө уҡытыусы
Эшмәкәрлек төрө филология
Эш биреүсе Силәбе дәүләт университеты
Уҡыу йорто Башҡорт дәүләт университеты
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
Ғилми исеме доцент[d]
Ғилми дәрәжә филология фәндәре кандидаты[d]

Вәлиев Ғәҙел Камил улы (22 март 1947, Башҡорт АССР-ы Белорет районы, Әзекәй ауылы) тел белгесе, филология фәндәре кандидаты, доцент, Халыҡ-ара төрөк академияһының мөхбир ағзаһы (1997)[1].

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Вәлиев Ғәҙел Камил улы 1947 йылдың 22 мартында Башҡорт АССР-ының Белорет районы Әзекәй ауылында тыуған. Белорет педагогия училищеһы һәм армия хеҙмәтенән һуң[2] 1974 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын, 1981 йылда В.И.Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институтында аспирантураны тамамлаған. 1974—78 йылдарҙа рус теле кафедраһы уҡытыусыһы, 1982—88 йылдарҙа Бөрө дәүләт педагогия институтында сит телдәр кафедраһы деканы. Силәбе дәүләт университетында рус теле кафедраһы доценты (1988— 92). 1992 йылда дөйөм һәм төрөк филологияһы кафедраһын ойоштора һәм уны етәкләй. Рәсәйҙә беренсе булып милли-территориаль берәмек сиктәренән тыш РФ халыҡтарының телдәрен уҡытыуҙы ойоштора. 1991 йылда Силәбе дәүләт университетында Вәлиев етәкселегендә башҡорт-урыҫ бүлеге эшләй (хәҙер көнсығыш филологияһы бүлеге), ул башҡорт һәм рус филологияһы, ғәрәп һәм төрөк телдәре буйынса белгестәр әҙерләй. Күп кенә сығарылыш уҡыусылары Евразия һәм Көнсығыш факультеттарында (Силәбе дәүләт университеты) уҡытыусы булып эшләй[3]. Вәлиев күп йылдар студенттарҙың төҙөлөш хәрәкәтен етәкләй. Силәбе өлкәһе башҡорттарының Ҡоролтай башҡарма комитеты ағзаһы (1993 йылдан), Халыҡ-ара төрөк конгресы бүлеген (1996), Халыҡ-ара төрөк академияһын (1997) ойоштороусыларының береһе. Силәбе өлкәһе губернаторы янында рус теле буйынса совет ағзаһы (1998 йылдан), Рәсәй Федерацияһы классик университеттарының уҡытыу-методик бүлегенең филология буйынса ғилми-методик совет ағзаһы (2000 йылдан), Силәбе өлкәһе тыуған яҡты өйрәнеү музейының ғилми советы ағзаһы (2007 йылдан), «Вестник Чел ГУ. Серия Филология» (1996 йылдан), «Ватандаш» (Өфө, 1998 йылдан) журналының мөхәрририәт советы һәм редколлегияһы ағзаһы. 1992 йылдан туған теленән олимпиадалар үткәреү буйынса Силәбе мәғариф хеҙмәткәрҙәренең белемен күтәреү институтында (башҡорт һәм татар телдәре буйынса), туған тел буйынса «Йыл уҡытыусыһы» конкурсында жюри. Фонология һәм һинд-европа һәм төрки телдәр тарихы, тел контакттары һәм боронғо рус ҡомартҡыларының текстологияһы, Көньяҡ Урал халыҡтарының тарихы,этнографияһы һәм мәҙәниәте буйынса 200-ҙән ашыу ғилми эштәр, «Силәбе» һәм «Силәбе өлкәһе» энциклопедияларында мәҡәләләр авторы[1].

Маҡтаулы исемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • РФ юғары профессиональ белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре – 2007 й[2];
  • «СССР ауыл хужалығы министрлығының социалистик ярыш отличнигы» (1977);
  • «Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы» (1997, 2002) билдәһе;
  • Башҡортостан Республикаһының(1997), Силәбе өлкәһе губернаторы Почет грамоталары (2002, 2006) менән бүләкләнгән;
  • Силәбе өлкәһенең Закондар сығарыу йыйылышының (2001, 2007), Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең рәхмәт хаттарына эйә булған.[3];
  • Башҡорттарҙың Бөтә донъя Ҡоролтайының «Ал да сәс нур халкыңа» миҙалы («Халыҡҡа хеҙмәт иткәне өсөн») – 2015 йыл;

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Валеев Гадель Камилович
  2. 2,0 2,1 Валеев Г.К.
  3. 3,0 3,1 [1]"Энциклопедия «Челябинск»"

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]