Мырҙаҡаев Әнәс Сабир улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мырҙаҡаев Әнәс Сабир улы
Рәсем
Заты ир-ат
Тыуған көнө 20 сентябрь 1935({{padleft:1935|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Пермь крайы
СССР, РСФСР, Свердловск өлкәһе, Пермь районы, Култаевское сельское поселение[d], Башҡултай (Пермь крайы)
Вафат булыу көнө 12 апрель 2009({{padleft:2009|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:12|2|0}}) (73 йәш)
Һөнәр төрө слесарь
«Батыр торҡаһы» һәйкәле авторы, халыҡ оҫтаһы Мырҙаҡаев Ә.С. Пермь крайы
"Батыр торҡаһы" һәйкәле. Башҡултай ауылы. Пермь крайы

Мырҙаҡаев Әнәс Сабир улы  - рус. Мурзакаев Анас Сабирович— (20 сентябрь 1935) — Пермь крайының Пермь районы Башҡултай ауылында донъяға килгән."Батыр торҡаһы" һәйкәле авторы.

Биографияһынан[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тыуған ауылында 7 синыф тамамлағандан һуң һөнәрселек-техник училищеһында ЛЭП-та бейектә эшләүсе монтажник һөнәре ала.

Атаһы Мырҙаҡаев Сабир Бөйөк Ватан һуғышы яуҙарында ятып ҡала. Утыҙ йыл уҙғас, улы Әнәс уның ерләнгән урынын Псков өлкәһендә барып таба. Шунда һәләк булған яугирҙарҙың туғандары һәм урындағы хакимиәт ярҙамында берлектә туғандар ҡәберлеген тәртипкә килтерәләр. Киләһе йылдан ул инде тимер йәбештереү конструкциялары тултырып барып төшә һәм ҡәбер һәйкәлен дә, ҡоймаһын да йүнәтеп ҡайта. Тулыһынса тәртипкә килтергәнсе ул бер нисә йыл Псковҡа барып йөрөй.

1985 йылда Бөйөк Еңеүҙең 40 йыллығына ауылдың мәҙәниәт йортонан йыраҡ түгел Әнәс Сабир улы һуғыш шәһиттәренә бағышланған өс ҡалҡандан торған обелиск эшләй. Унда шәһиттәрҙең тулы исемлеге һәм ҡайҙа һәләк булғандары ырып яҙылған. Ауылдаштары уға материалдар алыша, яҙыуҙарҙы эшләшә.

1986 йылда Ә.С. Мырҙаҡаев «Россия» колхозы балыҡ үрсетеү быуаһы эшләтергә йыйынғанын белеп ҡала, етмәһә, шунда ҙур силос соҡоро ҡаҙып ҡуйған булалар. Ә был урын «Алтынтау» тип аталған боронғо археологик ҡомартҡы тип иғлан ителгән булған. Әнәс Сабир улы Көңгөр районынан 12 тонналыҡ эзбизташ һатып алып, шул урынға килтертеп ҡуя. Ташҡа «Алтынтау»ҙың тимер быуат археологик ҡомартҡыһы булғанын яҙҙырта. Колхоз үҙ ниәтенән баш тартырға мәжбүр була.

1992 йылда Башҡултай ауылына 400 йыл тула. Ә.С. Мырҙаҡаев был ваҡиғаға 4 йыл алдан әҙерләнә башлай. Ул батыр торҡаһына һәйкәлтөҙөргә була. Тутыҡмаҫ ҡоростан дүңгәләктәр ҡырҡып эшләй ул уны. Самородок-оҫта махсус белеме булмаған көйө юғары инженерлыҡ әҫәре тыуҙыра, яңғыҙы шул бөйөк эште атҡарып сыға, ваҡыты менән дә, аҡсаһы менән дә, тимер йәбештергәндәге зарарлы эш булыуы менән дә иҫәпләшеп тормай. Уға бит хатта «Новис» предприятиеһы станоксылары менән инженерҙары кәңәшләшергә килә торған булған.

Һәйкәл Алтынтауҙа урынлаштырылған. Торҡа өс аҫҡормаға урылаштырылған. Ул өс өлөштән — ике ҡолаҡты һәм маңлай менән танауҙы һаҡлаусы бүлкәттән тора. Маңлай өлөшөнә ғәрәпсә доға яҙылған.

Ауылдың шәжәрәһен төҙөү идеяһын да ул уйлап сығара һәм ауылдашы Фаил Кәрим улы Сәйҙәшевты Башҡортостан архивтарына барырға өгөтләй. Һәм Ф. К. Сәйҙәшев ошо изге эшкә башкөллө сума, һаман эҙләнеүен, документтарҙы өйрәнеүен дауам итә.

Ауыл зыяраты кәртәһе, ҡапҡаһын да сәнғәти итеп эшләп ҡуя Әнәс Сабир улы. Уның тирәләй ағастар ултырта. Уҡыусы балалар менән Тирмән йылғаһын таҙартырға ла йөрөй.

Автобус туҡталышындағы матур павильон да — уның эше.

Вафаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ул 2009 йылдың 12 апрелендә оҙайлы ауырыуҙан һуң вафат була. Тыуған ауылында ерләнгән[1]

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Улы һәм ҡыҙы бар.

Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Сайдашев Ф. К. (Пермский район). Материалы 12-й научно-практической конференции (май 2011г.), посвященной 175-летию Пермской краевой библиотеки им. А. М. Горького

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • А. З. Асфандияров и авторский коллектив. Башкирские рудопромышленники Тасимовы. Уфа 2011. Китап. С. 22-37, 47-91, 92-107.
  • «Пермская старина» Александра Дмитриева, выпуск II, 1890г. с. 78-171.
  • Н. А. Мажитов, А. Н. Султанова, История Башкортостана (Древность. Средневековье). Уфа 2010. Китап. С. 119—121, 205—212, 234—238, 248—249.
  • Страницы истории земли Пермской, учебное пособие под редакцией А. М. Белавина. Пермь «Книжный мир» 1995. С. 76,90-94, 102—106,117-122.
  • А. М. Белавин и др. Страницы истории земли Пермской, учебное пособие, часть вторая. Пермь «Книжный мир» 1997. С. 17, 40-58.
  • ГАЙНА, история башкирских родов, том 11-й. Уфа 2015. с. 15-82.
  • Фонды Государственного архива Пермского края:
    • ФПИ: — В. Н. Шишонко, книга II с. 126—129;
    • дело 517 с. 78-89;
    • Ф 177, оп 3, д 332, листы 1-4
    • Ф 177, оп 3, д 140, листы 80-82.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]