Мейәс

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Мейәс (ҡала) битенән йүнәлтелде)
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡала
Мейәс
Миасс
Памятник воинам-землякам, погибшим в годы Великой Отечественной войны 1941-1945 гг.2.JPG
Флаг Герб
Flag of Miass (Chelyabinsk oblast).png Coat of Arms of Miass (Chelyabinsk oblast) (2002).png
Ил Рәсәй
Регион Силәбе өлкәһе
Район Мейәс (ҡала)
Координаты 55°03′00″ с. ш. 60°06′00″ в. д. / 55.05000° с. ш. 60.10000° в. д. / 55.05000; 60.10000 (G) (O) (Я)Координаталар: 55°03′00″ с. ш. 60°06′00″ в. д. / 55.05000° с. ш. 60.10000° в. д. / 55.05000; 60.10000 (G) (O) (Я)
Эске бүленеш 5 округ
Нигеҙләнгән 1773
Элекке исеме Тухачевск (1923-1926)
Ҡала  1919
Майҙаны 111,9 км²
Халҡы 152 055 кеше кеше (2010)
Агломерация 166 210 (2013)
Милли составы урыҫтар, башҡорттар, татарҙар
Этнохороним мейәстәр
Телефон коды 3513
Почта индексы 456300
[[{{{вид идентификатора}}}]] 75442
Рәсми сайт newsmiass.ru
Мейәс (Рәсәй)
Мейәс
Мейәс (Силәбе өлкәһе)
Мейәс

Мейәс — Силәбе өлкәһенең халыҡ һаны буйынса 4-се ҡала, өлкә әһәмиәтендәғе ҡала. Көньяҡ Урал дәүләт университеты филиалы эшләй.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1773 йылда һалынған Мейәс заводы һымаҡ.

Мейәс заводы, 1773 йылда Себер даруғаһының Барын, Ҡара-Табын һәм Ҡыуаҡан улустары башҡорттарынан һатып алынған ерҙәрҙә Мейәс буйында Л. И. Лугинин тарафынан баҡыр иретеү заводы булараҡ нигеҙ һалына. Хужалары: Лугининдар, 1798 йылдан алып Дәүләт ассигнация банкыһы. Златоуст тау сәнәғәте округына ҡараған.

  • 1777 йылда Мейәс заводы эшләй башлай. 4 баҡыр иретеү мейесе була
  • 1779 йылда тағы 2 мейес сафҡа индерелә
  • 1797 йылда 8 иретеү һәм 4 шплейзофен мейесе, йәмшәйтеү сүкеше була
  • 19 быуат башында 6 иретеү мейесе, 1 крица һәм 4 гармахер горны, йәмшәйтеү сүкеше була
  • 1816 йылда завод тимер прокатлауға ҡулайлаштырыла, йәйеү мейесе, 4 крица горны ҡуйыла. Завод — 6, 19 быуат башында 5 рудникка хужа була.
  • 18 быуат аҙағында Мейәс заводында 122 мең дисәтинәнән ашыу ер биләй. Мейәс заводында 153,9 мең бот баҡыр иретелә; максималь етештереүсәнлек 4,9 мең бот тәшкил итә (1798, 1805).
  • 1799—1800 йылдарҙа баҡыр иретелмәй.
  • 1823 йылда завод алтын йыуыуға ҡулайлаштырыла, 1829 йылда ябыла.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала аша Мейәс йылғаһы аға.

Топономика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мейәс атамаһы урыҫсаға башҡорт теленән килгән. Ләкин башҡорт телендә лә был атаманы еңел генә аңлатып булмай. Ғалимдар фекере буйынса, был атама боронғо угор халыҡ теленән килгән. Ошо телдән уҡ Арғаяш, Мисәш һәм башҡа «аш»/«ас»-ҡа тамамлаған атамаһы килгән.

Баҡыр заводы быуаһы

Эре йошмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • В. П. Макеев исемендәге Дәүләт ракета үҙәге. 1974 йылдан ракета-космос техника етештерә һәм проектлай
  • «НПО электромеханика» ПАЙ, 1958 йылдан датчиктар, контроль, инерциаль һәм навигация системалар етештереүсе.
  • Мейәс машиналартөҙөү заводы ПАО. 1959 йылдан ракета, нефтехимия сәнәғәттәр өсөн продукция етештерә
  • Рәсәй тимер юлдарының Мейәс бүлек-сеһендә 5 меңдән ашыу кеше әшләй.

УралАЗ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«„Урал“ автомобиль заводы» (УралАЗ) ПАЙ, 1941 йылдан «Урал» йөк һәм вахта машиналарҙы сығара. Продукция: Урал-4320:

  • Урал-4320 -****-**
  • Урал-5557 -****-**
  • Урал 43206-****-**
Вахта автобустар:
    • Урал-3255 -****-**
    • Урал-32551-****-**
    • Урал-32552-****-**

Урал-5323:

  • Урал-5323**-****-** (8х8)
    • Урал-5423**-****-** (8х8) —
  • Урал-6563 -****-** (8х4)
    • Урал-583106 — самосвал (8×4, 25 тонн, 16 м³)
    • Урал-65515 — самосвал (8×4, 23,4 тонн, м³)
  • Урал-632361-****-** (10х10)

Урал-63**/65**

  • Урал-6370-****-** (6х6)
  • Урал-63685-****-** (6х4)
    • Урал-583134 — самосвал
    • Урал-583109 — самосвал (6×4, 20 тонн, 12 м³)
    • Урал-583134 — самосвал
    • Урал-65514 — самосвал (6×4, 19,3 тонны, 15 м³)
    • Урал-65541-10 — самосвал (6×4, 20,1 тонн)
    • Урал-6470 — седельный тягач
  • Урал-6367-****-** (4х2)
    • Урал-63674 — йөк ташыусы:
    • Урал-6464 —6х4

Урал-NEXT[1]

Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Уртаса температура, °C −13,6 −12,9 −7 3,0 12,3 18,2 19,4 16,5 10,3 2,6 −7,5 −12,9 2,5
Сығанаҡ: NASA. База данных RETScreen

Ҡала башлыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1980—1990 — Кадочников Пётр Иванович
  • 1990—1993 — Григориади Владимир Стиллианович
  • 1993—1995 — Вертипрахов Валентин Михайлович
  • 1995—1996 — Войнов Игорь Вячеславович
  • 1996—2001 — Жмаев Михаил Юрьевич
  • 2001—2004 — Григориади Владимир Стиллианович
  • 2004—2005 — Серко Ирина Аркадьевна
  • 2005—2010 — Бирюков Иван Александрович
  • 2010 йылдан — Войнов Игорь Вячеславович

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Алексей Кованов Новый грузовик «Урал-Next». Прорыв, которого не ждали. Авто Mail.ru (2 июня 2015). 7 июнь 2015 тикшерелгән.