Үрге Өпәле

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Үрге Өфәле битенән йүнәлтелде)
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ҡала
Үрге Өпәле
Верхний Уфалей, дом торговца Кочнева.JPG
Флаг[d] Герб
Флаг Герб
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Силәбе өлкәһе

Ҡала округы

Үрге Өпәле

Координаталар

56°03′00″ с. ш. 60°14′00″ в. д.HGЯO

Башлыҡ

Вера Ускова

Нигеҙләнгән

1761 йылда

Ҡала с

1941 йылдан

Майҙаны

65 км²

Халҡы

28 267[1] кеше (2016)

Тығыҙлығы

434,88 кеше/км²

Агломерация

37 800

Милли состав

урыҫтар, татарҙар, башҡорттар

Телефон коды

+7 35164

Почта индексы

456800

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

-

Код ОКАТО

75 406

Код ОКТМО

75 706 000 001

Рәсми сайт

ufaleyadmin.ru

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Үрге Өпәле (Рәсәй)
Үрге Өпәле
Үрге Өпәле
Үрге Өпәле (Силәбе өлкәһе)
Үрге Өпәле

Үрге Өпәле (Үрге Өпәйле, Үрге Өфәле; рус. Верхний Уфалей) — Рәсәй Федерацияһының Силәбе өлкәһендәге ҡала. Үрге Өпәле ҡала округының административ үҙәге. Халыҡ һаны — 28 267[1] кеше (2016).

Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2014 йылдың 29 июлендәге «Моноҡалалар исемлеген раҫлау тураһында» 1398-р һанлы ҡарарына ярашлы, Үрге Өпәле ҡала округы «Рәсәй Федерацияһының ҡатмарлы социаль-иҡтисади хәлдәге монопрофилле муниципаль берәмектәре (моноҡалалар)» категорияһына индерелде[2].

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Өпәйле йылғаһында Үрге Өпәйле быуаһы

Ҡала Ҡариҙел (Өфө) йылғаһының ҡушылдығы Өпәйле (рус. Уфалей) буйында, Силәбенән 178 км алыҫлыҡта, Силәбе өлкәһенең төньяғында (Свердловск өлкәһе менән сигендә), Урта Уралдың көньяҡ битләүендә (Өпәйле һыртында) урынлашҡан. Ҡала территорияһы рельефының күп өлөшөн Урал тауҙары биләй. Ҡаланан йыраҡ булмаған урында Аракүл һәм Эткүл күлдәре урынлашҡан.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1761 йылда заводтар хужаһы Иван Мосолов тарафынан Өпәйле йылғаһы буйындағы Ҡатай һәм Шуран улустары башҡорттарының ерҙәрендә суйын иретеүсе һәм тимер етештереүсе завод янындағы ҡасаба булараҡ нигеҙләнгән.

Элекке завод хәстәханаһы бинаһында урынлашҡан Үҙәк ҡала дауаханаһы
Үрге Өпәле йәмиғ мәсете

1774 йылда завод эшселәре Емельян Пугачёв етәкселегендәге ихтилалда ҡатнаша, алыштар барышында Өпәле заводтары баҫып алына һәм яндырыла.

Өпәле заводы тергеҙелә һәм 1776 йылда тәүге продукцияһын етештереп сығара.

1791 йылдан Пермь губернаһы Екатеринбург өйәҙе составында була. 1923 йылдың ноябренән Үрге Өпәле ҡасабаһы Урал өлкәһе Свердловск округы Өпәле районының үҙәге була.

1928 йылдың 27 авгусында эшселәр ҡасабаһы, ә 1941 йылдың 26 апрелендә ҡала статусын ала.

1933 йылдың авгусында СССР-ҙағы тәүге никель сәнәғәте заводы — «Уфалейникель» үҙенең беренсе продукцияһын етештерә.

1944 йылдың 9 февралендә Үрге Өпәле өлкә ҡарамағындағы ҡала статусын ала.

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ иҫәбе
1931[3]1939[3]1959[4]1967[3]1970[5]1979[6]1989[7]1992[3]1996[3]
13 70025 60036 93440 00037 88838 59540 06139 80037 500
1998[3]2002[8]2003[3]2005[3]2006[3]2007[3]2008[1]2009[9]2010[10]
37 00034 36034 40033 70033 50033 20031 75132 72130 481
2011[11]2012[12]2013[13]2014[14]2015[15]2016[1]
30 43429 97629 51829 09628 58028 267

2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халҡы буйынса ҡала Рәсәй Федерацияһының 1112[16] ҡалаһы араһында [17] 375-се урында була.

Милли составы
Милләт 2002 йыл[18] 2010 йыл[19]
урыҫтар 85,7 % 85,6 %
татарҙар 6,0 % 6,0 %
башҡорттар 5,1 % 5,2 %

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Численность постоянного населения по городским округам и муниципальным районам Челябинской области на 1 января 2005-2016 гг. (численность населения 2004-2010 гг. пересчитана от итогов ВПН-2010). Тәүге сығанаҡтан архивланған 8 апрель 2016. 8 апрель 2016 тикшерелгән.
  2. Распоряжение Правительства РФ от 29 июля 2014 года № 1398-р «Об утверждении перечня моногородов»
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Народная энциклопедия «Мой город». Верхний Уфалей
  4. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  5. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  6. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  7. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011.
  8. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012.
  9. Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ғинуар 2014. 2 ғинуар 2014 тикшерелгән.
  10. Тома официальной публикации итогов Всероссийской переписи населения 2010 года по Челябинской области. Том 1. «Численность и размещение населения Челябинской области». Таблица 11. Челябинскстат. Тәүге сығанаҡтан архивланған 13 февраль 2014. 13 февраль 2014 тикшерелгән.
  11. Численность постоянного населения Челябинской области в разрезе муниципальных образований на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 12 апрель 2014. 12 апрель 2014 тикшерелгән.
  12. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2014. 31 май 2014 тикшерелгән.
  13. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 ноябрь 2013. 16 ноябрь 2013 тикшерелгән.
  14. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 август 2014. 2 август 2014 тикшерелгән.
  15. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2015. 6 август 2015 тикшерелгән.
  16. с учётом городов Крыма
  17. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года. Таблица «31. Численность населения городов и пгт по федеральным округам и субъектам Российской Федерации на 1 января 2016 года». RAR-архив (1,0 Mб)
  18. 2002 йыл йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәре
  19. 2010 йыл йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәре

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалып:Населённые пункты Верхнеуфалейского городского округа