Ҡурлауҙы (күл, Силәбе өлкәһе)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ҡурлауҙы
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Commons-logo.svg Ҡурлауҙы Викимилектә

Ҡурлауҙы (Хурлауҙы) - (рус. Курлады́')  — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡыҙыл Армия районындағы (рус. Красноармейский район) Копейск[1] ҡалаһы янындағы күл. Административ йәһәттән муниципаль берәмектәрҙең икеһенә лә ҡарай.

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә күлдең исемен башҡортса "хурлау" (диалектта "ҡурлау") тигән һүҙҙән килеп сыҡҡан тип яҙа[2].

Тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡурлауҙы күле диңгеҙ кимәленән 184 м бейеклектә урынлашҡан[1].

Ҙур сөсө һыу ятҡылығы. Күлдең майҙаны һыу кимәленә бәйле ныҡ үҙгәреп тороуы мөмкин (һыу ныҡ ташҡан йылдары 90 км2 етә). Ярашлы рәүештә тултырып һәм, шуға ярашлы упҡындарының, шулай уҡ ләмле һәм ҡомло һайлыҡтарының майҙандары ла үҙгәреп тора. Копейскиҙың тотонолған һыуҙарын түгеү өсөн ҡулланыла.

Әһәмиәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күл һыу ҡоштарының оя ҡороу урыны булараҡ ҙур әһәмиәткә эйә[3]. Бында бакландар, пеликандар оя ҡороуы күҙәтелә. Сыпҡайҙар, ҡашҡабаштар, сумғыс өйрәктәр, аҡсарлаҡтар күпләп оялай. Был һыу майҙандары Ҡара сыпҡай, бөҙрә пеликан, оҙонаяҡ сәпсәү, аҡбаш өйрәк һәм бәләкәй аҡсарлаҡ оялай торған урындарҙы һаҡлау өсөн һәм һыу ҡоштарының күсеп йөрөй, көҙҙәрен осоп киткәндә туҡтай торған урыны булараҡ халыҡ-ара әһәмиәткә эйә. Рәсәй ҡоштарҙы һаҡлау союзы ЧЛ-004 номеры аҫтында күлде «Төп орнитологик территориялар» программаһына индергән [4].

Файҙаланыусы - ЯАЙ «Силәбе балыҡсылыҡ хужалығы» («Челябинское рыбоводное хозяйство»).

Иллюстрациялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Лист карты N-41-8. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1982 год. Издание 1989 г.
  2. Шувалов Н. И. Курлады // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
  3. Ламехов Ю. Г., Лисун Н. М., Серая Е. А. Экологические особенности гнездования птиц в районе очистных сооружений озера Курлады // под ред. А. Ю. Левых Экологические проблемы Зауралья : материалы межвузовской научно-практической конференции. — Ишим: изд-во ИГПИ им. П. П. Ершова, 2006.
  4. Программа «Ключевые орнитологические территории России» (КОТР) — ЧЛ-004

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Шувалов Н. И. Курлады // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]