Ҡуяныш (күл)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ҡуяныш
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Силәбе өлкәһе

Ҡуяныш - рус. Куяныш - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Кәҫле районындағы күл.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күл Силәбе өлкәһенең Кәҫле районында урынлашҡан. Силәбе өлкәһенең төньяҡ өлөшөндә, Свердловск өлкәһе сигенән барлығы 3 километр алыҫлыҡта урынлашҡан[1].

Географик координаттары: оҙонлоғо - 61°27′32.84″E (61.459123), киңлеге - 56°17′37.6″N (56.293778).

Ярындағы тораҡ пункттар:төньяҡ ярында - Гай ҡасабаһы, Кәҫле ҡалаһына ара - 62 км. 11 км алыҫлыҡта - Бәғерәк.

Силәбегә тиклем араһы — 150 км, Екатеринбургҡа — 110 км, Каменск-Уралға – 28 км [2]

Тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Максималь киңлеге - 3,3 км һәм оҙонлоғо - 2,5 км. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге - 205,58 м. Күл көҙгөһө майҙаны - 6,68 км2[3].Максималь тәрәнлеге – 2,8 метр, уртаса тәрәнлеге – 2,3 метр[4].

Ҡуяныш оҙонса түңәрәк һыҙатлы. Һыуының үтәҙеклеге 2 метрға етә. Йәй күл өҫтөн һыутәңкә ҡаплай.

Төбө ташлы. Күл ярын ҡамыш баҫҡан, һыуына инер урындар әҙ, улар күберәк Гай ауылы янында тупланған. Ҡуяныш күленән һыу ағып, көнбайыштараҡ урынлашҡан Травяное күленә төшә[5]

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күлдең атамаһы килеп сығышын Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә атама «ҡуян» һәм -ыш аффиксы ҡушыу юлы менән яһалған тип яҙа [6][7].

Экологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1957 йылда «Маяҡ» химкомбинатында (Озёрск ҡалаһы) ҡалдыҡтар атмосфераға сыҡҡандан һуң төҙөлгән картала Ҡуяныш күлендә радиоактив эҙ билдәләнгән. 2010 йылдағы үлсәүҙәр күлдәге табан балығында нурланыш барын күрһәткән. Әммә күлдән балыҡсылар бер ваҡытта ла өҙөлмәй [8].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Озеро Куяныш [1]
  2. Куяныш [2]
  3. Куяныш [3]
  4. Озеро Куяныш [4]
  5. Куяныш [5]
  6. Шувалов Н.И. Куяныш// От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
  7. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области. [6]
  8. Куяныш [7]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Шувалов Н. И. Шаблиш // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]