Кесе Буғаҙаҡ

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Кесе Буғаҙаҡ
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Силәбе өлкәһе һәм Үрге Урал районы

Кесе Буғаҙаҡ - рус. Малый Бугодак - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Верхнеурал районындағы күл. Оло Буғаҙаҡтан көньяҡтараҡта урынлашҡан.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Верхнеуральскиға тиклем – 18 км, Силәбегә – 230 км, Екатеринбургҡа – 300 км.

Координаты: 53°49'37"N 58°57'42"E [1]

Тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Уртаса тәрәнлеге: 3,8 м
  • Максималь тәрәнлеге: 7,8 м
  • Майҙаны: 3,6 км2
  • Тектоник рәүештә барлыҡҡа килгән
  • Төбө: ҡомло-ләмле
  • Һыуы аҡмай

[2]

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күлдең атамаһы килеп сығышын Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: Бугодак (Богодак, Багадак), Большой и Малый, озеро, поселок, Большой и Малый, Верхнеуральский район. От старотюркского мужского имени Бугадак, с основой буга — «бык», в значении «глава», как отражение скотоводческого культа, и имяобразующего аффикса -дак -дык [3][4].

Буға (үгеҙ) һүҙе башҡорт телендә ысынлап та булған (мәҫәлән, киң билдәле эпос Ҡуңыр буға һәм башҡорт халыҡ йыры "Ҡуңыр буға" [5]), хәҙер ул һүҙлектәргә йондоҙлоҡ (зодиак) атамаһы булараҡ ҡына индерелгән [6] Был һүҙ яңғыҙлыҡ ҡушма исемдәрҙә лә осрай (Әле лә Тайбуғин фамилиялы кешеләр бар).

Флораһы һәм фаунаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ярҙарында һирәк осрай торған үҫемлектәр һәм йән эйәләре бар, был йәһәттән өлкәлә уға тиңдәр юҡ. Мәҫәлән, орхидея һымаҡтар.

Күл буйында һирәк осрай торған ике төрлө ҡырмыҫҡа, формика прессилабрис, махаон йәшәй.

Балыҡлы йылға. Күлдә суртан, сабаҡ, алабуға, шырт балыҡ, шамбы, карп, ҡарабалыҡ, алабалыҡ , ҡыҙылғанат, суртан тереклек итә, рипус-гибрид ебәрелгән[7].

Шулай уҡ ҡара[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Озеро Малый Бугодак
  2. МАЛЫЙ БУГОДАК
  3. Шувалов Н.И. Бугодак// От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
  4. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области. [1]
  5. Ҡуңыр буға (башҡорт халыҡ йыры)
  6. Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 169-сы бит Буға.
  7. МАЛЫЙ БУГОДАК

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 169-сы бит Буға.
  • Шувалов Н. И. // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7