Московий

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Московий
Хөрмәтенә аталған Мәскәү өлкәһе
Асыусы йәки уйлап табыусы Ядро тикшеренеүҙәре берләштерелгән институты
Асыу датаһы август 2003
Табылыу урыны Ядро тикшеренеүҙәре берләштерелгән институты
Элемент символы Mc[1]
Атом һаны 115
Схематичная иллюстрация
Позиция в Юникоде 93CC[2]
Commons-logo.svg Московий Викимилектә

Московий[3] (лат. Moscovium, Mc) — Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осор, 15-се төркөм элементы. Тәртип номеры - 115. Атом һаны — 115, иң тотороҡлоларҙан һаналған нуклиды 289Mc (ярым тарҡалыу осоро 156 мс тип баһалана) [4]

Символы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Московий элементының символы - Mc (Московий тип уҡыла).

Исеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

115-се элемент өсөн башта унунпентий системалы исеме ҡулланыла, ул тәртип һанының латинса тамырҙарынан төҙөлгән булған, йәғни, Ununpentium — һүҙмә-һүҙ «бер-бер-бишенсе».

2016 йылдың 8 июнендә ИЮПАК элементҡа Мәскәү өлкәһе хөрмәтенә «московий» (Moscovium, Mc) исемен бирергә тәҡдим итә, сөнки тап шунда Ядро тикшеренеүҙәре берләштерелгән институты (Дубна) урынлашҡан. Баш ай йәмәғәтселек менән фекер алышыуҙарҙан һуң, 2016 йылдың 28 ноябрендә, 115 -сы элементҡа «московий» исеме раҫлана [5].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Московий 2004 йылда Рәсәйҙең (Дубна) ҡалаһында урынлашҡан Ядро тикшеренеүҙәре берләштерелгән институты һәм АҠШ-тың Калифорния штаты Ливерморе ҡалаһында урынлашҡан Ливерморе милли лабораторияһы тарафынан асылған.

Сығарып алыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Московий изотобы ядро реакциялары һөҙөмтәһендә сығарып алына[6][7]:

Физик үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Московий - висмутҡа оҡшаған күсмә металл тип фараз ителә. Уның тығыҙлығы 13,5 г/см кимәлендә тип көтөлә. Московийҙың иреү температураһы яҡынса 400 °C булыр тип фаразлана, һәм, моғайын, висмутҡа ҡарағанда ауырыраҡ ирер.[8][9]. Московий номиналь йәһәттән азот (пниктогендар) кесе төркөмөнә инә.

Химик үҙенсәлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Московий окисланғанда үҙ төркөменең еңел аналогтарына түгел, ә һелтеле металдарға оҡшашыраҡ булыр тип көтөлә[10].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. https://iupac.org/iupac-announces-the-names-of-the-elements-113-115-117-and-118/
  2. https://www.cns11643.gov.tw/wordView.jsp?ID=157524
  3. http://iupac.org/iupac-is-naming-the-four-new-elements-nihonium-moscovium-tennessine-and-oganesson/
  4. Аня Грушина Биографии новых элементов // Наука и жизнь. — 2017. — № 1. — С. 24-25. — URL: http://www.nkj.ru/archive/articles/30461/
  5. Пётр Образцов Унунпектий стал московием // Наука и жизнь. — 2017. — № 1. — С. 22-25. — URL: http://www.nkj.ru/archive/articles/30460/
  6. Yu. Ts. Oganessian et al. Synthesis of elements 115 and 113 in the reaction 243Am+48Ca // Physical Review C. — 2005. — Т. 72. — С. 034611.
  7. Yu. Ts. Oganessian et al. New Insights into the 243Am+48Ca Reaction Products Previously Observed in the Experiments on Elements 113, 115, and 117 // Phys. Rev. Lett.. — 2012. — Vol. 108. — P. 022502.
  8. Richard G.Haire Transactinides and the future elements // The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements — 3rd Ed.. — Dordrecht, The Netherlands: Springer Science+Business Media, 2006. — ISBN 1-4020-3555-1.
  9. Burkhard Fricke Superheavy elements: a prediction of their chemical and physical properties (инг.) // Recent Impact of Physics on Inorganic Chemistry : journal. — 1975. — Т. 21. — С. 89—144. — DOI:10.1007/BFb0116498
  10. K. S. Pitzer Are elements 112, 114, and 118 relatively inert gases? (инг.) // J. Chem. Phys : journal. — 1975. — Т. 63. — С. 1032.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Московий// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 10-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.