Әсеялан

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Әсеялан
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

[[Башҡортостан]]

Муниципаль район

[[Ишембай районы]]

Координаталар

53°19′54″ с. ш. 56°28′25″ в. д.HGЯO

Һанлы танытмалар
ОКАТО коды

80 231 830 004

ОКТМО коды

80 631 430 121

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Әсеялан (Рәсәй)
Әсеялан
Әсеялан


Әсеялан (рус. Асиялан) — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 44 кеше[1]. Этҡол ауыл Советы составына инә. Почта индексы — 453224, ОКАТО коды — 80231830004.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡа ауыл һәм утарҙар, шул иҫәптән Әсеялан утары (күсмә тормошта, бер кем дә булмаған), 1916-1920 йылдарҙа барлыҡҡа килә[2].

1930-сы йылдар башына тиклем бында мал көткәндәр[3].

Тәүгеләрҙән булып кулактар һәм халыҡ дошмандары йәшәй. Урындағы төрмә тотҡондары ағас ҡырҡыу һәм Һәләүек йылғаһы буйлап Стәрлетамаҡҡа тиклем ағыҙыу менән шөғөлләнгәндәр. Хөкөм язаһының яртыһын Өфө төрмәләрендә үткәргән тотҡондар бында төрмәгә күсерелгән.

1930-сы йылдарҙа бында ОГПУ-ның 12-се совхозы ойошторола. 1938 йылда совхоз НКВД-ның 2-се совхозы тип үҙгәртелә. Һаҡ органдарын һәм моторҙар эшләү заводын тәьмин итеүсе Өфө сауҙаһының ҡала яны хужалығы тип һаналған[4].

Ауылда һәм төрмәлә тотҡондарҙың тормошо тураһында «Уральский Гулаг» на «Кислой поляне» китабы яҙылған, авторы Тамара Федорова (2013).

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)
1920 йыл 26 август
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар 321
1959 йыл 15 ғинуар 415
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар 103
2002 йыл 9 октябрь 45
2010 йыл 14 октябрь 44 25 19 56,8 43,2

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса ауылда башҡорттар йәшәй[5].

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ауыл Һәләүек йылғаһы яры буйында, райондың барып етеүе ҡыйынлыҡ тыуҙырған таулы һәм урманлы өлөшөндә урынлашҡан.

Алыҫлығы:[6]

Урамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Урам исеме[7]:

  • Урман урамы (рус. улица Лесная)
  • Яр урамы (рус. улица Береговая)
  • Баҫыу урамы (рус. улица Полевая)
  • Үҙәк урамы (рус. улица Центральная)

Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Туризм үҫешкән[8].

Билдәле шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Видеофильмдарҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
  • Горьки ягоды Аси-Ялани // Газета «Выбор» № 133—134 от 8 сентября 2015 года.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник.  (рус.)
  2. Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — С. 131. — ISBN 978-5-295-04683-4.
  3. Фёдорова Т. В. «Уральский ГУЛАГ» на «Кислой поляне». — Салават: ИП Сергеева С. А., 2013. — 172 с.
  4. Фёдорова Т. В. «Уральский ГУЛАГ» на «Кислой поляне». — Салават: ИП Сергеева С. А., 2013. — 172 с.
  5. Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта  (рус.)
  6. Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник / Сост. Р. Ф. Хабиров. — Уфа: Белая Река, 2007. — 416 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-87691-038-7.
  7. «Налог Белешмәһе» системаһында Әсеялан ауылы
  8. Первомай 2009-УРЮК

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]