Әлмөхәмәт (Әбйәлил районы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Әлмөхәмәт
Рәсми тел башҡорт теле һәм урыҫ теле
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Әлмөхәмәт ауыл Советы[1], Әбйәлил районы һәм Йылайыр кантоны
Халыҡ һаны 659 кеше (2010)[2]
Сәғәт бүлкәте UTC+5:00[d]
Почта индексы 453605

ӘлмөхәмәтБашҡортостан Республикаһының Әбйәлил районындағы ауыл, Әлмөхәмәт ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 659 кеше[3]. Почта индексы — 453605, ОКАТО коды — 80201804002.

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ иҫәбе
2002[4]2009[4]2010[5]
649748659
Милли составы

Башҡорттар (96 %)[4].

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)
1920 йыл 26 август
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар
1959 йыл 15 ғинуар
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар
2002 йыл 9 октябрь
2010 йыл 14 октябрь 659 317 342 48,1 51,9

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Район үҙәгенә тиклем (Асҡар): 47 км
  • Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Сиҙәм): 1 км
  • Яҡындағы тимер юл станцияһы (Әлмөхәмәт): 3 км

== Урамдары

  • 2-се Йәштәр урамы
  • Ҡызыл Яр урамы
  • Ҡыҙыл урамы
  • Ким Әхмәтйәнов урамы
  • Тау буйы урамы
  • Салауат Юлаев урамы
  • Вафир Тайсин урамы
  • Рәмил Ҡолдәүләт урамы
  • Ленин урамы
  • 1-се Йәштәр урамы[6]

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әбйәлил районында Бөрйән улусына ҡараған өс ауыл була. Шуларҙың иң ҙуры — Әлмөхәмәт (Ҡолбаҡты). Тәүге төпләнеүсенең 1750—1814 йылдарҙа йәшәгән улдары Абдрахман һәм Ишбулды Әлмөхәмәтовтар билдәле. Олоһоноң Буранғол, Йомағол, Аллағол исемле балалары бар. Билдәле фамилияларҙы башлап ебәреүселәрҙең бер нисә исемен атап була. Улар — Ирназар, Иҙге, Аҡназар Йәрмөхәмәтовтар, указлы мөҙәрис Өмөтбай Яйҡаров һәм уның улдары Әхмәтйән (улы Абдрахман), Мөхәмәтйән, Мөхәмәтвәли, Өмөрҙаҡ һәм уның ағаһы Ильяс.

1795 йылда ауыл 31 хужалыҡтан тора, унда 257 кеше йәшәй. X ревизияла 100 йортта 640 кеше күрһәтелгән. 1920 йылда 194 йортта 905 кеше йәшәгән. 1814 йылдың 19 мартында Парижға ингән 14-се Башҡорт полкы яугирҙәре, рядовойҙар Ҡолбай Әбләзин, Яманғол Абдрахманов, Мөхәмәт-әмин Яуғастин ҡаһарманлығы өсөн көмөш миҙалдар менән бүләкләнә. Рус-төрөк һуғышы йылдарында Солтанбай Ильясов, Абдулнасир Бараҡов, Рысҡужа Хоҙайбиргәнов, Ғүмәр Әлмөхәмәтов империяның көнбайыш сигендә кордон хеҙмәтендә була.

Халыҡ эре мөгөҙлө малсылыҡ менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 96 йорттоң барыһы ла йәйләүгә сыға. 500 кешелә 304 ат, 202 һыйыр, 325 һарыҡ һәм 150 кәзә була. Малсылыҡтан тыш балыҡ тотоу, һунарсылыҡ һәм игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Шул уҡ ваҡытта яҙғы иген 174 сирек, йәғни 1329 бот сәселә. Бер кешегә 2,4 бот булған[7].

Билдәле шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. ОКТМО (урыҫ)
  2. https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81
  3. Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник.  (рус.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан ВПН-2002 и 2009
  5. Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 август 2014. 20 август 2014 тикшерелгән.
  6. Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 37 по Республике Башкортостан
  7. Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — С. 31. — ISBN 978-5-295-04683-4.
  8. Он был истинным патриотом родной земли (К 75-летию видного руководителя нефтяной промышленности Башкирии Асхата Уметбаева). Bashinform logo-e1423154856921.jpg, 2013, 10 марта (рус.) (Тикшерелеү көнө: 6 март 2018)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]