Йонос (Салауат районы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Йонос
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Башҡортостан

Муниципаль район

Салауат районы

Координаталар

55°03′33″ с. ш. 58°04′00″ в. д.HGЯO

Сәғәт бүлкәте

UTC+6

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

02, 102

ОКАТО коды

80 247 805 005

ОКТМО коды

80 647 405 121

Йонос (Рәсәй)
Йонос
Йонос
Йонос (Салауат районы) (Башҡортостан Республикаһы)
Йонос

Йонос (рус. Юнусово) — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл, Әлкә ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 248 кеше[1]. Почта индексы — 452481, ОКАТО коды — 80247805005.

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 8 км
  • Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Әлкә): 4 км
  • Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачево): 11 км

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шуҡшиҙе йылғаһы буйындағы (1816 йылда Сукрумеда шишмәһе күрһәтелгән) Йонос ауылында 1795 йылда 20 хужалыҡта 117 кеше йәшәгән.

Биләмә берәмектәренә инеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Теркәү йылы Улус, ауыл советы Өйәҙ, кантон, район Губерна, Республика Дәүләт
1757 улусы Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы Рәсәй Империяһы
1816 -се йорт 8-се Башҡорт кантоны Ырымбур губернаһы Рәсәй империяһы
1834 -се йорт 8-се Башҡорт кантоны Ырымбур губернаһы Рәсәй империяһы
1847 -се йорт 8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы Рәсәй империяһы
1859 -се йорт 8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы Рәсәй империяһы
1895 Нәсибаш улусы Златоуст өйәҙе Өфө губернаһы Рәсәй империяһы
1920 Нәсибаш улусы Мәсәғүт кантоны Автономлы Башҡорт ССР-ы Coat of arms of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.svg РСФСР
1926 Нәсибаш улусы Мәсәғүт кантоны Автономлы Башҡорт ССР-ы СССР СССР
1935 Әлкә ауыл советы Малаяҙ районы Башҡорт АССР-ы СССР СССР
1941 Әлкә ауыл советы Салауат районы Башҡорт АССР-ы СССР СССР
1990 Әлкә ауыл советы Салауат районы Башҡортостан Республикаһы Рәсәй флагы Рәсәй Федерацияһы

Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1816 йылда Йонос ауылында 21 хужалыҡта 140 кеше йәшәгән, шуларҙан Ҡыр-Көҙәй ырыуының 2 һәм Шайтан-Көҙәй ырыуының 6 ир-егетен, бер ниндәй килешеүһеҙ-ниһеҙ, керҙәш итеп алғандар[2].

1816 йылғы VII рәүизендә ауылға нигеҙ һалыусының 67 йәшлек улы Сәркиш Йоносов һәм уның улдары Битенбай, Зәйнетдин, Сөләймән һәм Сәлих иҫәпкә алынған[3].

1842 йылда 201 кешегә 58 сирек ужым һәм 237 яҙғы ашлыҡ сәселгән. Картуф сәсеү һиҙелерлек тарала башлаған, 12 сирек бәрәнге сәселгән.

33 хужалыҡта 207 ат, 162 һыйыр, 43 һарыҡ 93 кәзә булған. Умартасыларҙың 42 солоғо һәм 24 умартаһы булған. XIX быуат дауамында мәсет иҫәпкә алынып килгән. Йонос ауылында икмәк мөгәзәйе һәм мануфактура кибете булған.

1859 йылғы X йәниҫәптә 40 хужалыҡта 254 кеше йәшәй.

1895 йылда 60 хужалыҡта 191 ир-ат һәм 145 ҡатын-ҡыҙ теркәлгән[4].

Ауылдың XX быуаттағы үҫеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1920 йылғы совет йәниҫәбе Йонос ауылының 78 хужалығында 190 ир-ат һәм 196 ҡатын-ҡыҙ йәшәгәнен күрһәтә.

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)
1920 йыл 26 август
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар
1959 йыл 15 ғинуар
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар
2002 йыл 9 октябрь
2010 йыл 14 октябрь 248 118 130 47,6 52,4

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Урамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ер-һыу атамалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тауҙар:

Йылғалар:

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Башҡа урын-ер атамалары:

Ауылдың арҙаҡлы шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йоноста тыуып-үҫкәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡушаматтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йонос һәм йоностар тураһында ваҡытлы матбуғат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарағыҙ: Көҙәй ырыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7(рус.)
  • Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7 (рус.)
  • tv-rb.ru/teleproekty/poznavatelno-razvlekatelnye/bashkorttar/

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Гвоздикова И.М. Салават Юлаев. Следственные материалы. Уфа, 1992.
  • Ахмадиев Б.Х., Гафаров Х.А., Гибадуллин В.Г. На земле легендарного Салавата. Уфа, 1988.
  • Асфандияров А.З. История сёл и деревень Башкортостана (справочник). Уфа: Китап, 2001; книга 9, с. 130-139
  • Хисамитдинова Ф.Г. Башкирская ойконимия XVI-XIX вв. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1991.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник.  (рус.)
  2. ЦГИА РБ. Ф.1. Оп.1. Д.449
  3. ЦГИА РБ. Ф.138. Оп.2. Д.371 (1816)
  4. Асфандияров А.З. История сёл и деревень Башкортостана (справочник). Уфа: Китап, 2001; книга 9, с. 130-139