Оҙонгүл (ауыл)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Оҙонгүл битенән йүнәлтелде)
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Оҙонгүл
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Башҡортостан

Муниципаль район

Учалы районы

Координаталар

53°56′30″ с. ш. 58°49′02″ в. д.HGЯO

Сәғәт бүлкәте

UTC+6

Һанлы танытмалар
Автомобиль коды

02, 102

ОКАТО коды

80 253 848 005

ОКТМО коды

80 653 448 136

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Оҙонгүл (Рәсәй)
Оҙонгүл
Оҙонгүл
Оҙонгүл (ауыл) (Башҡортостан Республикаһы)
Оҙонгүл

Оҙонгүл (рус. Узунгулово) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 198 кеше[1]. Почта индексы — 453746, ОКАТО коды — 80253848005.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1857 йылда Ҡаҙаҡҡол ауылының 120 кешенән торған 23 ғаиләһе Оҙонгүл күле янында яңы ауылға нигеҙ һала. Был ауыл шул күл исеме менән йөрөтөлә. Бында Әйүп Ҡаҙаҡҡолов төпләнә. 1859 йылда ауылда 138 кеше менән 26 ихата иҫәпләнә. Совет халыҡ иҫәбен алыу 51 ихатала 234 кешене асыҡлай. Йәйләү урындары Ҡарама һәм Шайтар йылғалары буйлап ауылдан 2-3 саҡрым алыҫлыҡта урынлаша. Дөйөм характеристика Күбәләк улусы ауылдарының XVIII быуаттың 30-сы йылдарҙа барлыҡҡа килеүен күрһәтә. 1920 йылда ауылдан ике-өс саҡрым алыҫлыҡта Әхмәтхан Ғәзизов менән Михаил Липунковтың тирмән-болғауыстары була. Халҡы ярым күсмә тормош алып бара, кәсепселек һәм игенселек менән шөғөлләнә[2]. 1866 йылда 26 йортта 134 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1900 йылда 2 һыу тирмәне теркәлгән[3].

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)
1920 йыл 26 август
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар
1959 йыл 15 ғинуар
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар
2002 йыл 9 октябрь
2010 йыл 14 октябрь 198 92 106 46,5 53,5
Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100  %)[4].


Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Ревизия материалдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1834 йылда[5] Оҙонгүл ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 80 км
  • Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Оҙонгүл): 5 км
  • Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 24 км[6]

Билдәле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Урамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Көсөк урамы (рус. улица Кучуково)
  • Болон урамы (рус. улица Луговая)
  • Тыныслыҡ урамы (рус. улица Мира)
  • Мораткин урамы (рус. улица Мураткина)
  • Йылға урамы (рус. Речная улица)
  • Үҙәк урам (рус. Центральная улица)
  • Мәктәп урамы (рус. Школьная улица)
  • Шоссе урамы (рус. Шоссейная улица)[7]

Тарихи ҡомартҡылар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Оҙонкүл буйындағы “Морат” археология ҡомартҡыһына 10000 йәш. Йорттар ергә күмелгән ҙур таш плиталарҙан төҙөлгән. Был Рәсәй территорияһындағы иң боронғо ҡаласыҡ. Ошонда уҡ йәшмәнән яҡынса 20000 әйбер - эш ҡоралдары, ярымфабрикаттар, етештереү ҡалдыҡтары табылған.[8].Рәсәй Федерацияһы Гербы Рәсәй Федерацияһының мәҙәни мираҫ объекты № 0310038000№ 0310038000

Тирә-яҡ мөхит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Оҙонкүл күле

Видеояҙмаларҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Ыҫмаил менән Дауыт. 1965 йылда Учалы районы Оҙонгүл ауылы башланғыс мәктәбе уҡытыусыһы Рамазанов Ишмөхәмәт Илһам улынан М.Сәғитов яҙып алған. — Ғилми архив, ф. 3, оп. 47, д. 3, л. 16— 19; БХИ, РЛ, № 184; БПЛ, № 125; БНТ, ПЛ, № 209[9].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]