Эстәлеккә күсергә

Бүздәк районы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Бүздәк районы
Бүздәк районы
Флаг[d]
Нигеҙләү датаһы 20 август 1930
Рәсем
Дәүләт  Рәсәй
Административ үҙәк Бүздәк
Административ-территориаль берәмек Башҡортостан Республикаhы
Сәғәт бүлкәте YEKT һәм UTC+05:00[d]
Халыҡ һаны 30 334 кеше (1989)[1],
31 178 кеше (2002)[2],
30 589 кеше (2008)[3],
30 413 кеше (2009)[4],
30 688 кеше (2010)[5],
29 926 кеше (2012)[6],
29 414 кеше (2013)[7],
28 817 кеше (2014)[8],
28 263 кеше (2015)[9],
27 760 кеше (2016)[10],
27 337 кеше (2017)[11],
26 284 кеше (2021)[12]
Сиктәш Благовар районы
Майҙан 1632,8 км²[13]
Рәсми сайт buzdyak.bashkortostan.ru
Урынлашыу картаһы
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы Категория:Похороненные в Буздякском районе[d]
Карта
 Бүздәк районы Викимилектә

Бүздәк районы (рус. Буздякский район) – Башҡортостандағы муниципаль район. Республиканың көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. 1930 ойошторолған. Майҙаны — 1710 км². Халыҡ һаны (мең кеше): 1979 йыл — 33,9; 1989 йыл — 30,5; 1995 йыл— 31,0; 2010 йыл—29,9. Халыҡтың уртаса тығыҙлығы — 1 км²-ға 18 кеше. Күпселек татарҙар, башҡорттар һәм урыҫтар йәшәй. Үҙәге — Бүздәк ауылы (2010 йыл — 10.4 мең кеше), Өфөнән 112 км алыҫлыҡта ята.

Географияһы[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Бүздәк районы Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығының төньяғында урынлашҡан, уның өҫтө йырынлы селтәр менән ҡапланған. Төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай һуҙылып, Урал алды далаһына инә. Йылға селтәре Сәрмәсән йылғаһының үрге ағымынан һәм уның ҡуш-рынан тор.

Ере — нигеҙҙә ғәҙәти ҡара тупраҡ, көньяҡ-та урыны менән һоро урман тупрағы. Урмандарында күпселек йүкә, имән, уҫаҡ, ҡайын үҫә, улар төрлө урында өйкөм-өйкөм утрауҙар хасил итә, барыһы бергә район еренең 12% тәшкил итә.

Ер аҫты ресурстары Һынны, Петропавловка, Ташлыкүл нефть ятҡылыҡтарынан, Сергеевка һәм Таулар төҙөлөш материалдары өсөн сеймал, балсыҡ һәм Ҡыҙылъяр, Урал, Вознесенка ҡом-ҡырсынташ ҡатнашмаһы ятҡылыҡтарынан тора.

Район ауыл хужалығы районы. Колхоз һәм совхоздар иген культуралары, шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш үҫтереү, һөт-ит малсылығы һәм сусҡасылыҡ буйынса махсуслашҡан. Районда элеватор, май заводы, «Еләк» кооперативы, шулай уҡ РТП һ.б. предприятиелар бар. Нефть ятҡылыҡтары «Октябрскнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы тарафынан файҙаланылауылы

Билдәле шәхестәре[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):

Йыл Халыҡ һаны
1989 30 334 [1]
2002 31 178 [2]
2008 30 589 [3]
Йыл Халыҡ һаны
2009 30 413 [4]
2010 30 688 [5]
2012 29 926 [6]
Йыл Халыҡ һаны
2013 29 414 [7]
2014 28 817 [8]
2015 28 263 [9]
Йыл Халыҡ һаны
2016 27 760 [10]
2017 27 337 [11]
2021 26 284 [12]

Транспорт[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Районды көнсығыштан көнбайышҡа ҡарай Шишмә—Ульяновск тимер юлы һәм Өфө—Октябрский автомобиль юлы, ә төньяҡтан көньяҡҡа Саҡмағош—Бүздәк— Дәүләкән автомобиль юлы киҫеп үтә.

Социаль-мәҙәни өлкә[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

Районда 55 дөйөм белем биреү мәктәбе, шул иҫәптән 21 урта мәктәп, Ҡаран ПУ, 28 китапхана, 53 клуб, 3 дауахана бар.

Урыҫ һәм татар телдәрендә «Буздякские новости» гәзите сыға.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]

  1. 1,0 1,1 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность населения СССР, РСФСР и ее территориальных единиц по полу (урыҫ)
  2. 2,0 2,1 Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более (урыҫ)
  3. 3,0 3,1 1.5. Численность населения республики Башкортостан по муниципальным образованиям на 1 января 2009 года
  4. 4,0 4,1 Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года (урыҫ)
  5. 5,0 5,1 Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан (урыҫ)
  6. 6,0 6,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года (урыҫ)
  7. 7,0 7,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. Таблица 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов (урыҫ)Росстат, 2013. — 528 с.
  8. 8,0 8,1 Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года (урыҫ)
  9. 9,0 9,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года (урыҫ)
  10. 10,0 10,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года (урыҫ) — 2018.
  11. 11,0 11,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (урыҫ)М.: Росстат, 2017.
  12. 12,0 12,1 Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года (по состоянию на 1 октября 2021 года) (урыҫ)
  13. http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst80/DBInet.cgi?pl=8006001
  14. Башҡорт энциклопедияһы — Маннапов Әлфир Ғабдулла улы 2016 йыл 21 апрель архивланған. (Тикшерелеү көнө: 18 февраль 2019)
  15. Башҡорт энциклопедияһы — Мәүлитов Миҙхәт Рәхмәтулла улы 2016 йыл 21 апрель архивланған. (Тикшерелеү көнө: 15 февраль 2018)
  16. Башҡортостан энциклопедияһы — Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы(недоступная ссылка) (Тикшерелеү көнө: 13 август 2018)
  17. Башҡортостан энциклопедияһы — Никифоров Михаил Тихонович(недоступная ссылка) (Тикшерелеү көнө: 4 ноябрь 2018)
  18. Справочно-информационный ресурс «Кто есть кто в Республике Башкортостан». Субханкулова Рида Тагировна (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 апрель 2018)
  19. Башҡортостан энциклопедияһы — Спивак Александр Иванович(недоступная ссылка) (Тикшерелеү көнө: 4 ноябрь 2018)
  20. Башҡорт энциклопедияһы — Төхвәтуллин Яҡуп Зәйнулла улы 2016 йыл 21 апрель архивланған. (Тикшерелеү көнө: 4 май 2018)
  21. Шавалеев Равиль Рашитович 2019 йыл 24 декабрь архивланған. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 31 ғинуар 2018)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]