Бүздәк районы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Бүздәк районы
Флаг[d]
Flag of Buzdyaksky rayon.svgCoat of Arms of Buzdyak rayon (Bashkortostan).svg
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 20 август 1930
Дәүләт Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Рәсәй
Административ үҙәк Бүздәк ауылы
Административ-территориаль берәмек Башҡортостан Республикаhы
Халыҡ һаны 30 688 кеше (2010)[1]
Сиктәш Благовар районы
Майҙан 1632,8 км²[2]
Рәсми сайт buzdyaksky.ru
Урынлашыу картаһы
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы Категория:Похороненные в Буздякском районе[d]
Commons-logo.svg Бүздәк районы Викимилектә

Бүздәк районы (рус. Буздякский район) – Башҡортостандағы муниципаль район. Республиканың көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. 1930 ойошторолған. Майҙаны — 1710 км². Халыҡ һаны (мең кеше): 1979 йыл — 33,9; 1989 йыл — 30,5; 1995 йыл— 31,0; 2010 йыл—29,9. Халыҡтың уртаса тығыҙлығы — 1 км²-ға 18 кеше. Күпселек татарҙар, башҡорттар һәм урыҫтар йәшәй. Үҙәге — Бүздәк ауылы (2010 йыл — 10.4 мең кеше), Өфөнән 112 км алыҫлыҡта ята.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бүздәк районы Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығының төньяғында урынлашҡан, уның өҫтө йырынлы селтәр менән ҡапланған. Төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай һуҙылып, Урал алды далаһына инә. Йылға селтәре Сәрмәсән йылғаһының үрге ағымынан һәм уның ҡуш-рынан тор.

Ере — нигеҙҙә ғәҙәти ҡара тупраҡ, көньяҡ-та урыны менән һоро урман тупрағы. Урмандарында күпселек йүкә, имән, уҫаҡ, ҡайын үҫә, улар төрлө урында өйкөм-өйкөм утрауҙар хасил итә, барыһы бергә район еренең 12% тәшкил итә.

Ер аҫты ресурстары Һынны, Петропавловка, Ташлыкүл нефть ятҡылыҡтарынан, Сергеевка һәм Таулар төҙөлөш материалдары өсөн сеймал, балсыҡ һәм Ҡыҙылъяр, Урал, Вознесенка ҡом-ҡырсынташ ҡатнашмаһы ятҡылыҡтарынан тора.

Район ауыл хужалығы районы. Колхоз һәм совхоздар иген культуралары, шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш үҫтереү, һөт-ит малсылығы һәм сусҡасылыҡ буйынса махсуслашҡан. Районда элеватор, май заводы, «Еләк» кооперативы, шулай уҡ РТП һ.б. предприятиелар бар. Нефть ятҡылыҡтары «Октябрскнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы тарафынан файҙаланылауылы

Билдәле шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):

Йыл Халыҡ һаны
1939 51 032 [11][12]
1959 37 354 [13][12]
1970 38 688 [14][12]
Йыл Халыҡ һаны
1979 33 904 [15][12]
1989 30 515 [16][12]
2002 31 178 [17][12]
Йыл Халыҡ һаны
2010 30 688 [1]
2018 27 034 [18]
2019 26 582 [19]

Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Районды көнсығыштан көнбайышҡа ҡарай Шишмә—Ульяновск тимер юлы һәм Өфө—Октябрский автомобиль юлы, ә төньяҡтан көньяҡҡа Саҡмағош—Бүздәк— Дәүләкән автомобиль юлы киҫеп үтә.

Социаль-мәҙәни өлкә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Районда 55 дөйөм белем биреү мәктәбе, шул иҫәптән 21 урта мәктәп, Ҡаран ПУ, 28 китапхана, 53 клуб, 3 дауахана бар.

Урыҫ һәм татар телдәрендә «Буздякские новости» гәзите сыға.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу
  2. http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst80/DBInet.cgi?pl=8006001
  3. Башҡорт энциклопедияһы — Маннапов Әлфир Ғабдулла улы (Тикшерелгән 18 февраль 2019)
  4. Башҡорт энциклопедияһы — Мәүлитов Миҙхәт Рәхмәтулла улы (Тикшерелгән 15 февраль 2018)
  5. Башҡортостан энциклопедияһы — Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы (Тикшерелгән 13 август 2018)
  6. Башҡортостан энциклопедияһы — Никифоров Михаил Тихонович (Тикшерелгән 4 ноябрь 2018)
  7. Справочно-информационный ресурс «Кто есть кто в Республике Башкортостан». Субханкулова Рида Тагировна (рус.) (Тикшерелгән 29 апрель 2018)
  8. Башҡортостан энциклопедияһы — Спивак Александр Иванович (Тикшерелгән 4 ноябрь 2018)
  9. Башҡорт энциклопедияһы — Төхвәтуллин Яҡуп Зәйнулла улы (Тикшерелгән 4 май 2018)
  10. Шавалеев Равиль Рашитович (рус.) (Тикшерелгән 31 ғинуар 2018)
  11. 1939 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 Население Башкортостана:XIX-XXI века: статистический сборник. — 2008. — С. 448.
  13. 1959 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу
  14. 1970 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу
  15. 1979 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу
  16. 1989 йылғы Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу
  17. 2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу
  18. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаРосстат.
  19. Численность населения муниципальных образований Республики Башкортостан — 2019. — С. 62.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]