Иҫке Сәфәр

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Иҫке Сәфәр
татар. Иске Сәфәр
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Татарстан

Муниципаль район

Аҡтаныш

Ауыл биләмәһе

Иҫке Сәфәр

Нигеҙләнгән

XVII быуат

Беренсе мәртәбә телгә алынған

1757 йыл

Элекке исеме

Сәфәр

Халҡы

#Н/Д[1] кеше ([[#Н/Д[2] йыл|#Н/Д[2]]])

Милли состав

татарҙар

Конфессиональ составы

мосолмандар

Сәғәт бүлкәте

UTC+4

Почта индексы

423748

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

-

Код ОКАТО

92 205 857 001

Код ОКТМО

92 605 457 101

Иҫке СәфәрРәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы. Иҫке Сәфәр ауыл советы составына керә һәм уның үҙәге булып тора.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ауыл Бүтәҙә һәм Терпеле йылғалары буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайыштараҡ 30 км алыҫлыҡта урынлашҡан[3].

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ауылға бүләр ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Тәүге тапҡыр 1757 йылда телгә алына[4]. Ауыл Бүләр улусының Бүләр түбәһенә ҡарай, ә һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә состаында була. Башҡортостанда кантон идаралығы осоронда, 11-се башҡорт кантоны 1-се йортона ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә[5].

1848 йылда — тирмән һәм мәсет; 1870 йылда — 6 тирмән (шул иҫәптән 4 ел тирмәне), мәсет һәм мәктәп; 1905 йылда — 2 хужалыҡ магазины, 2 бакалея кибете, 2 мәсет һәм мәҙрәсә теркәлгән. Ауылда 1837 йылда 3 башҡорт мәктәбе (шулай уҡ мәсет йәки мәҙрәсә ҡарамағында 20 шәкерте менән 2 мәктәп), 1866 йылда 50 уҡыусы менән 1 мәктәп һәм 1867 йылда 80 шәкерте менән мәҙрәсә булған[5].

1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Аҡтаныш районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була[3].

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1795 йылда ауылда 17 ихатала 166 аҫаба башҡорт һәм 4 йортта 34 керҙәш-башҡорт; 1816 йылда — 48 ихатала 292 башҡорт; 1834 йылда — 72 йортта 483 башҡорт; 1848 йылда — 83 ихатала 550 башҡорт; 1859 йылда — 939 башҡорт; 1870 йылда — 1083 башҡорт; 1912 йылда 315 йортта — 1572 аҫаба башҡорт һәм 59 йортта — 297 керҙәш башҡорт йәшәй[5].

1795 1834 1859 1865 1870 1884 1897 1906 1913 1920 1926 1938 1958 1970 1979 1989 2002[3][4]
499 544 939 1083 1083 1422 1772 1852 1869 1911 1558 1549 1119 1361 1243 904 877
  1. Н/Д[6]

Билдәле шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Алиев Тәҡиулла Абдулханнан улы (1894—1957) — инженер-энергетик, Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
  • Ҡорбанғәле Бикташ улы Туҡтаров — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында 5-се башҡорт полкы составында ҡатнаша, ике көмөш миҙал кавалеры. 1836 йылда 9-сы башҡорт полкы составында Мөхәмәҙей Ихсан улы Туҡтаров менән бергә Бессарабия янында Рәсәй империяһы сиктәрен һаҡлай.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Старое Сафарово > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  2. Старое Сафарово > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  3. 3,0 3,1 3,2 Татарская энциклопедия.
  4. 4,0 4,1 [2%2%2http://fb.bashenc.ru/TABLES/KAMSKO_IKSKIE_2.jpg Населённые пункты камско-икских башкир, входившие в Казанскую и Уфимскую губернии]/ Башкирская энциклопедия. — Уфа: НИК «Башкирская энциклопедия», 2013.
  5. 5,0 5,1 5,2 Асфандияров А. З. Аулы мензелинских башкир — Уфа: Китап, 2009. — Б. 389—395. — 600 б. — ISBN 978-5-295-04952-1.
  6. Старое Сафарово > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник