Иҫке Сәфәр

Ауыл
Иҫке Сәфәр татар. Иске Сәфәр
Ил	РәсәйРәсәй
Федерация субъекты	Татарстан
Муниципаль район	Аҡтаныш
Ауыл биләмәһе	Иҫке Сәфәр
Координаталар	55°33′ с. ш. 53°46′ в. д.
Нигеҙләнгән	XVII быуат
Беренсе мәртәбә телгә алынған	1757 йыл
Элекке исеме	Сәфәр
Халҡы	#Н/Д кеше ([[#Н/Д йыл|#Н/Д]])
Милли состав	татарҙар
Конфессиональ составы	мосолмандар
Сәғәт бүлкәте	UTC+4
Почта индексы	423748
Һанлы танытмалар
Автомобиль коды	-
Код ОКАТО	92 205 857 001
Код ОКТМО	92 605 457 101
Номер в ГКГН	0188777
Иҫке Сәфәр

Иҫке Сәфәр — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы. Иҫке Сәфәр ауыл советы составына керә һәм уның үҙәге булып тора.

География

Ауыл Бүтәҙә һәм Терпеле йылғалары буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайыштараҡ 30 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

Тарих

Ауылға бүләр ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Тәүге тапҡыр 1757 йылда телгә алына. Ауыл Бүләр улусының Бүләр түбәһенә ҡарай, ә һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә состаында була. Башҡортостанда кантон идаралығы осоронда, 11-се башҡорт кантоны 1-се йортона ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә.

1848 йылда — тирмән һәм мәсет; 1870 йылда — 6 тирмән (шул иҫәптән 4 ел тирмәне), мәсет һәм мәктәп; 1905 йылда — 2 хужалыҡ магазины, 2 бакалея кибете, 2 мәсет һәм мәҙрәсә теркәлгән. Ауылда 1837 йылда 3 башҡорт мәктәбе (шулай уҡ мәсет йәки мәҙрәсә ҡарамағында 20 шәкерте менән 2 мәктәп), 1866 йылда 50 уҡыусы менән 1 мәктәп һәм 1867 йылда 80 шәкерте менән мәҙрәсә булған.

1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Аҡтаныш районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була.

Халҡы

1795 йылда ауылда 17 ихатала 166 аҫаба башҡорт һәм 4 йортта 34 керҙәш-башҡорт; 1816 йылда — 48 ихатала 292 башҡорт; 1834 йылда — 72 йортта 483 башҡорт; 1848 йылда — 83 ихатала 550 башҡорт; 1859 йылда — 939 башҡорт; 1870 йылда — 1083 башҡорт; 1912 йылда 315 йортта — 1572 аҫаба башҡорт һәм 59 йортта — 297 керҙәш башҡорт йәшәй.

1795	1834	1859	1865	1870	1884	1897	1906	1913	1920	1926	1938	1958	1970	1979	1989	2002
499	544	939	1083	1083	1422	1772	1852	1869	1911	1558	1549	1119	1361	1243	904	877

1. Н/Д

Билдәле шәхестәре

• Алиев Тәҡиулла Абдулханнан улы (1894—1957) — инженер-энергетик, Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
• Ҡорбанғәле Бикташ улы Туҡтаров — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында 5-се башҡорт полкы составында ҡатнаша, ике көмөш миҙал кавалеры. 1836 йылда 9-сы башҡорт полкы составында Мөхәмәҙей Ихсан улы Туҡтаров менән бергә Бессарабия янында Рәсәй империяһы сиктәрен һаҡлай.