Айыш

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Айыш
татар. Аеш
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Татарстан

Муниципаль район

Аҡтаныш

Ауыл биләмәһе

Айыш

Координаталар

55°37′52″ с. ш. 54°07′51″ в. д.HGЯO

Беренсе мәртәбә телгә алынған

1745 йыл[1]

Халҡы

425[2] кеше (2016)

Милли состав

татарҙар

Сәғәт бүлкәте

UTC+4

Почта индексы

423761

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

-

Код ОКАТО

92 205 802 001

Код ОКТМО

92 605 402 101

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Айыш (Рәсәй)
Айыш
Айыш
Айыш (Татарстан)
Айыш

Айыш — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы. Айыш ауыл биләмәһе составына керә һәм уның үҙәге булып тора.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ауыл Башҡортостан Республикаһы менән сик эргәһендә, Аҡтаныш ауылынан көньяҡтараҡ 11 км алыҫлыҡта урынлашҡан[1].

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Айыш — ҡырғыҙ ырыуы башҡорттарының ауылы[3]. 1745 йылдан билдәле[1]. Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Ҡырғыҙ улусы Байсары түбәһенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Аҡтаныш улусы составына керә.

Ауыл мәсете тураһындағы тәүге мәғлүмәт 1831 йылға ҡарай (уға яңы бина 1882 йылда төҙөлә), мәсет ҡарамағында мәктәп булған. ХХ быуат башында земство мәктәбе эшләй[1].

1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була[1].

Коллективизация осоронда ауылда Ленин исемендәге колхоз ойошторола, 1991 йылда ул «Айыш» колхозы тип үҙгәртелә.

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1795 йылда — 142 йән аҫаба башҡорт, 10 йән керҙәш башҡорт (керҙәштәр сығышы менән Ырымбур өйәҙе Тамъян улусынан) һәм 64 йән типтәр; 1816 йылда — 244 йән башҡорт (уларҙың 3-һө — ике ҡатынлы); 1834 йылда — 352 йән башҡорт (уларҙың 7-һе — ике ҡатынлы, 1-һе — дүрт ҡатынлы) һәм 24 йән мишәр; 1859 йылда — 293 йән башҡорт; 1912 йылда — 1045 башҡорт йәшәй[3].

Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе
(Сығанаҡ: [1])
17951884189719061913192119261938194919581970197919892000
2161006102910841450164412651268830728844723524468


Халыҡ иҫәбе
2012[4]2013[5]2014[6]2015[7]2016[2]
441436427415425

Инфраструктура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән, комбикорм заводы эшләй. Ауылда мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар[1].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Татарская энциклопедия.
  2. 2,0 2,1 Численность населения муниципальных образований Республики Татарстан на начало 2016 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 апрель 2016. 11 апрель 2016 тикшерелгән.
  3. 3,0 3,1 Асфандияров А. З. Аулы мензелинских башкир — Уфа: Китап, 2009. — Б. 241—246. — 600 б. — ISBN 978-5-295-04952-1.
  4. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2014. 31 май 2014 тикшерелгән.
  5. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 ноябрь 2013. 16 ноябрь 2013 тикшерелгән.
  6. Численность населения муниципальных образований Республики Татарстан на начало 2014 года. Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан. Казань, 2014. Тәүге сығанаҡтан архивланған 12 апрель 2014. 12 апрель 2014 тикшерелгән.
  7. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2015. 6 август 2015 тикшерелгән.