Төркмәнстан

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Төрөкмәнстан битенән йүнәлтелде)
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Төркмәнстан
Türkmenistan
Flag of Turkmenistan.svg Төркмәнстан гербы
Флаг Герб
Гимн: «Төркмәнстан гимны»
Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
Үҙаллылыҡ датаһы 27 октябрь 1991 ( СССР)
Рәсми тел Төркмән
Баш ҡала Ашҡабад
Эре ҡалалар Ашҡабад, Төркмәнабад, Тышуғыҙ, Төркмәнбашы, Мары
Идара итеү төрө Президент республикаһы
Президент Ҡорбанҡулы Бәрдемөхәммәтов
Территория
• Бөтәһе
• % һыу өҫтө
53
491 200 [1] км²
4,9
Халыҡ
• Һаны (2012)
• Халыҡ тығыҙлығы

5 169 660[2] чел. (94)
10 чел./км²
ВВП
  • Бөтәһе (2011)
  • Бер кешегә

26 млрд. номинал долл. (95)
5093[3] долл.
ИЧР (2011) 0,686 [4] (средний) (102 урын)
Этнохороним Төркмәнстансылар
Валюта манат
Интернет-домен .tm
Код ISO TM
МОК коды TKM
Телефон коды +993
Сәғәт бүлкәте +5

Төркмәнстан (Төрөкмәнстан; төркм. Türkmenistan/Түркменистан/تۆركمنيستآن) — Урта Азиялағы дәүләт. Көньяҡтан Иран, Афғанстан илдәре менән, төньяҡтан Ҡаҙағстан һәм Үзбәкстан менән сиктәш, көнбайыш сиге Каспий диңгеҙенә сыға. 1992 йылдың 2 мартынан Берләшкән милләттәр ойошмаһы ағзаһы.

Илдең баш ҡалаһы — Ашҡабад.

Нейтраль дәүләт. Республика президенты — Ғурбанғулы Бердымөхәмәдов.

Төркмәнстан 6 административ биләмәгә бүленә: 5 виләйәт һәм виләйәт хоҡуғы булған 1 ҡала.

Төрөкмәнстан менән дипломатик бәйләнеш тотҡан дәүләттәр

Халыҡтың күпселеге ислам динен тота.

Төркмәнстан тәбиғи газ запастары буйынса донъяла 4-се урынды, газ ятҡылыҡтары буйынса 2-се урынды биләй. 1993 йылдан илдә электр энергияһын, газ һәм һыуҙы бушлай ҡулланыу өсөн лимит булдырылған.

1991 йылдың 27 октябре — Төркмәнстандың үҙаллалыҡ иғлан иткән көнө. Парламент — Мәжлес (парламент, 125 депутат). Депутаттар 5 йылға бер мандатлы округта һайлана.

Беҙҙен эраға тиклем 500 йыл алдынан Персия империяһы картаһы

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Беҙҙең эраға тиклем II быуат алдынан Төркмәнстанда Марган цивилизацияһы булдырыла.
  • Беҙҙең эраға тиклем VI—IV быуат алдынан Төркмәнстан территорияһы Персия составында була.
  • Артабан Төркмәнстан Парфия, Сасанидтар, төрки дәүләттәре составында була.
  • 1869—1885 йылда Рәсәйгә ҡушыла (Каспий арты өлкәһе).
  • 1917 йылдың ноябрендә Төркөстан АССР составында Төркмәнстан автономиялы өлкә була. 1924 йылда Төркмән ССР төҙөлә.
  • 1948 йылдын 6 октябрендә Төркмәнстанда көслө ер тетрәүе һөҙөмтәһендә 100 мең кеше вафат була.
Төрөкмән. Прокудин-Горский фотоһы. 20-сы быуттын башы.
Каспий

Төркмәнстанда нефть, газ, көкөрт, свинец, мирабилит, йод, бром ятҡылыҡтары бар.

Төрөкмәнстан виләйәттары

Төркмәнстан виләйәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]