Төркмәнстан

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Төрөкмәнстан битенән йүнәлтелде)
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Төркмәнстан
Türkmenistan
Flag of Turkmenistan.svg Emblem of Turkmenistan.svg
Флаг Герб
Гимн: «Төркмәнстан гимны»
Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
Үҙаллылыҡ датаһы 27 октябрь 1991 ( СССР)
Рәсми тел Төркмән
Баш ҡала Ашхабад
Эре ҡалалар Ашхабад, Төркмәнабад, Дашогуз, Төркмәнбашы, Мары
Идара итеү төрө Президент республикаһы
Президент Бердымухамедов, Гурбангулы Мяликгулы улы
Территория
• Бөтәһе
• % һыу өҫтө
53
491 200 [1] км²
4,9
Халыҡ
• Һаны (2012)
• Халыҡ тығыҙлығы

5 169 660[2] чел. (94)
10 чел./км²
ВВП
  • Бөтәһе (2011)
  • Бер кешегә

26 млрд. номинал долл. (95)
5093[3] долл.
ИЧР (2011) 0,686 [4] (средний) (102 урын)
Этнохороним Төркмәнстансылар
Валюта манат
Интернет-домен .tm
Код ISO TM
МОК коды TKM
Телефон коды +993
Сәғәт бүлкәте +5

Координаталар: 39°04′00″ с. ш. 60°16′00″ в. д. / 39.06667° с. ш. 60.26667° в. д. / 39.06667; 60.26667 (G) (O)

Төркмәнстан (Төркмәнстан; төркм. Türkmenistan/Түркменистан/تۆركمنيستآن) — Урта Азиялағы дәүләт. Көньяҡтан Иран, Афғанстан илдәре менән, төньяҡтан Ҡаҙағстан һәм Үзбәкстан менән сиктәш, көнбайыш сиге Каспий диңгеҙенә сыға. 1992 йылдың 2 мартынан Берләшкән милләттәр ойошмаһы ағзаһы.

Илдең баш ҡалаһы — Ашхабат.

Урталыҡты тотоусы дәүләт. Республика президенты — Ғурбанғулы Бердымөхәмәдов.

Төркмәнстан 6 административ биләмәгә бүленә: 5 виләйәт һәм виләйәт хоҡуғы булған 1 ҡала.

Төрөкмәнстан менән дипломатик бәйләнеш тотҡан дәүләттәр

Халыҡтың күпселеге ислам динен тота.

Төркмәнстан тәбиғи газ запастары буйынса донъяла 4-се урынды, газ ятҡылыҡтары буйынса 2-се урынды биләй. 1993 йылдан илдә электр энергияһын, газ һәм һыуҙы бушлай ҡулланыу өсөн лимит булдырылған.

1991 йылдың 27 октябре — Төркмәнстандың уҙаллалыҡ иғлан иткән көнө. Парламент — Мәжлес (парламент, 125 депутат). Депутаттар 5 йылға бер мандатлы округта һайлана.

Беҙҙен эраға тиклем 500 йыл алдынан Персия империяһы картаһы

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Беҙҙең эраға тиклем II быуат алдынан Төркмәнстанда Марган цивилизацияһы булдырыла.
  • Беҙҙең эраға тиклем VI—IV быуат алдынан Төркмәнстан территорияһы Персия составында була.
  • Артабан Төркмәнстан Парфия, Сасанидтар, төрки дәүләттәре составында була.
  • 1869—1885 йылда Рәсәйгә ҡушыла (Каспий арты өлкәһе).
  • 1917 йылдың ноябрендә Төркөстан АССР составында Төркмәнстан автономиялы өлкә була. 1924 йылда Төркмән ССР төҙөлә.
  • 1948 йылдын 6 октябрендә Төркмәнстанда көслө ер тетрәүе һөҙөмтәһендә 100 мең кеше вафат була.
Төрөкмән. Прокудин-Горский фотоһы. 20-сы быуттын башы.
Каспий

Төркмәнстанда нефть, газ, көкөрт, свинец, мирабилит, йод, бром ятҡылыҡтары бар.

Каракумдар
Төрөкмәнстан велаяттары

Төркмәнстан виләйәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Азия илдәре
Афғанстан · Бангладеш · Бахрейн · Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре · Бруней · Бутан · Вьетнам · Грузия* · Израиль · Индонезия · Иордания · Ираҡ · Иран · Йемен* · Камбоджа · Катар · Кипр Республикаһы* · Корея Халыҡ-Демократик Республикаһы · Корея Республикаһы · Көнсығыш Тимор · Ҡаҙағстан* · Ҡырғыҙстан · Ҡытай · Кувейт · Лаос · Ливан · Малайзия · Мальдив · Монголия · Мьянма · Непал · Оман · Пакистан · Рәсәй* · Сәғүд Ғәрәбстаны · Сингапур · Сүриә · Тажикстан · Таиланд · Төркмәнстан · Төркиә* · Үзбәкстан · Филиппин · Һиндостан · Шри-Ланка · Әзербайжан* · Әрмәнстан · Япония

Абхазия · Вазиристан · Көньяҡ Осетия · Ҡытай Республикаһы · Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһы · Фәләстин Дәүләте


Гонконг · Макао


Европала һәм Азияла*
LocationAsia.png
Донъя Был ил тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.