Төрөкмәнстан

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Төрөкмәнстан
Türkmenistan
Төрөкмәнстан Төрөкмәнстан гербы
Төрөкмәнстан флагы Төрөкмәнстан гербы

Координаталар: 39°04′00″ с. ш. 60°16′00″ в. д. / 39.06667° с. ш. 60.26667° в. д. / 39.06667; 60.26667 (G) (O)

Гимн: «Төрөкмәнстан гимны»
Turkmenistan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
Бойондороҡһоҙлоҡ датаһы 27 октябрь 1991 (СССР дәүләтенән)
Рәсми тел Төрөкмән
Баш ҡала Ашхабад
Эре ҡалалары Ашхабад, Төрөкмәнабад, Дашогуз, Төрөкмәнбашы, Мары
Идара итеү формаһы Президент республикаһы
Президент Бердымухамедов, Гурбангулы Мяликгулы улы
Территория
• Барлығы
• Һыу өҫтө %
Донъялағы урыны: 53
491 200 [1] км²
4,9
Халыҡ
• Баһалау (2012)
Тығыҙлыҡ

5 169 660[2] кеше (Урыны: 94)
10 кеше/км²
ЭТП
  • Барлығы (2011)
  • Йән башына

26 млрд. номинал $ (Урыны: 95)
5093[3] $
КПҮИ (2011) 0,686 [4] (средний) (Урыны: 102)
Этнохороним Төрөкмәнстансылар
Валюта манат
Авиакомпания Төрөкмән авиалиниялары
Интернет-домены .tm
ХОК коды TKM
Телефон коды +993
Сәғәт бүлкәте +5

Төркмәнстан, (төркмәнсә Türkmenistan)— Урта Азиялағы дәүләт. Көньяҡтан Иран, Афғанстан илдәре менән, төньяҡтан Ҡаҙағстан һәм Үзбәкстан менән сиктәш, көнбайыш сиге Каспий диңгеҙенә сыға. 1992 йылдың 2 мартынан Берләшкән милләттәр ойошмаһы ағзаһы.

Илдең баш ҡалаһы - Ашхабат.

Урталыҡты тотоусы дәүләт. Республика президенты — Ғурбанғулы Бердымөхәмәдов.

Төркмәнстан 6 административ биләмәгә бүленә: 5 виләйәт һәм виләйәт хоҡуғы булған 1 ҡала.

Төрөкмәнстан менән дипломатик бәйләнеш тотҡан дәүләттәр

Халыҡтың күпселеге ислам динен тота.

Төркмәнстан — тәбиғи газ запастары буйынса донъяла 4-се урынды, газ ятҡылыҡтары буйынса 2-се урынды биләй. 1993 йылдан илдә электр энергияһын, газ һәм һыуҙы бушлай ҡулланыу өсөн лимит булдырылған. 1991 йылдың 27 октябре - Төркмәнстандың уҙаллалыҡ иғлан иткән көнө.

Парламент — Мәжлес (парламент, 125 депутат). Депутаттар 5 йылға бер мандатлы округта һайлана.

Беҙҙен эраға тиклем 500 йыл алдынан Персия империяһы картаһы
  • Беҙҙең эраға тиклем II быуат алдынан Төркмәнстанда Марган цивилизацияһы булдырыла.
  • Беҙҙең эраға тиклем VI—IV быуат алдынан Төркмәнстан территорияһы Персия составында була.
  • Артабан Төркмәнстан Парфия, Сасанидтар, төрки дәүләттәре составында була.
  • 1869—1885 йылда Рәсәйгә ҡушыла (Каспий арты өлкәһе).
  • 1917 йылдың ноябрендә Төркөстан АССР составында Төркмәнстан автономиялы өлкә була. 1924 йылда Төркмән ССР төҙөлә.
  • 1948 йылдын 6 октябрендә Төркмәнстанда көслө ер тетрәүе һөҙөмтәһендә 100 мең кеше вафат була.
Төрөкмән. Прокудин-Горский фотоһы. 20-сы быуттын башы.
Каспий

Төркмәнстанда нефть, газ, көкөрт, свинец, мирабилит, йод, бром ятҡылыҡтары бар.

Каракумдар
Төрөкмәнстан велаяттары

Төркмәнстан виләйәттәре[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]


Донъя Был ил тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.