Ҡаратал (Баймаҡ районы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Ҡаратал
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Башҡортостан

Муниципаль район

Баймаҡ районы

Координаталар

52°37′31″ с. ш. 58°06′50″ в. д.HGЯO

Сәғәт бүлкәте

UTC+6

Һанлы танытмалар
Автомобиль коды

02, 102

ОКАТО коды

80 206 807 004

ОКТМО коды

80 606 407 116

Ҡаратал (Рәсәй)
Ҡаратал
Ҡаратал
Ҡаратал (Баймаҡ районы) (Башҡортостан Республикаһы)
Ҡаратал

Ҡаратал (рус. Каратал) — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 561 кеше[1]. Почта индексы — 453676, ОКАТО коды — 80206807004.

Исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ауыл атамаһы ҡара тал ағасы исеменән алынған. Башҡа исемдәре — Кинйәбулат, Буранбай — антропонимдарҙан алынған[2].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Октябрь революцияһына тиклем Ҡаратал ауылы урынында Кинйәбулат утары булыуы билдәле, йәғни, Үтәбаев Ситдыҡ байҙың йәйләүе (Буранбай ауылы кешеһе). Был ауылды шулай уҡ Буранбай тип тә атағандар. XIX быуаттың 30-сы йылдарында ла бында Хәмит Йоносов, Байрамғол Күплиндин, Искәндәр Ҡағыбаҡовтарҙың йәйләүҙәре була[3].

Совет осоро

1931 йылда РККА-ның 46-сы һанлы Йылҡы заводы[4] осоронда Ҡаратал ауылы әлеге хужалыҡтың бүлексәһе була, 1956 йылдан «Баймаҡ» сиҙәм совхозы ойошторолоуы менән ныҡ үҫешә башлай. 1997 йылдан «Баймаҡ» ПСК-һы составында була. Төп йүнәлеше — иген хужалығы һәм малсылыҡ[5] 1925 йылда ауылда 2 хужалыҡ теркәлгән, 1956 йылда — 299 кеше, 1998 йылда — 507 кеше[5].

Бөгөнгөһө

Ауылда мәктәп, балалар баҡсаһы, мәҙәниәт йорто, мәсет, магазиндар бар. Ағинәйҙәр ойошмаһы булдырылған. «Йәш актерҙар» балалар театры эшләп килә. Ауыл клубы (мәҙәни ойоштороусыһы Шәрипова Көнһылыу Ғәйәр ҡыҙы) бик әүҙем эшләй, төрлө байрам, спорт саралары үткәрелә, шулар араһында «Эх, быймаһы ла быймаһы» байрамы, юрған һырыу йолаһы, «Йәшлекте иҫкә алып», «Күрше хаҡы — тәңре хаҡы» исемле кисәләр, башҡорт халыҡ уйындары, шулай уҡ концерттар ойошторола, төрлө акцияларҙа, флешмобтарҙа ҡатнашалар[6].

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)
1920 йыл 26 август
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар 170
1959 йыл 15 ғинуар 356
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар 512
2002 йыл 9 октябрь 532
2010 йыл 14 октябрь 512 257 255 50,2 49,8

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны
Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ауылда Бөрйән ырыуы башҡорттары (100 %) йәшәй[7].

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 15 км
  • Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Аҡморон): 10 км

Урамдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Дуҫлыҡ урамы (рус.  Дружбы (улица))
  • Тыныслыҡ урамы (рус. Мира (улица))
  • Һаҡмар урамы (рус.  Сакмар (улица))
  • Салауат Юлаев урамы (рус.  Салавата Юлаева (улица))

[8]

Ауылдың билдәле шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Кәримов Хәмит Муллаәхмәт улы — Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре;
  • Ғәйетбаев Мәүлетбай Шиғап улы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған механизаторы;
  • Рәхимов Иршат Варис улы — Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре;
  • Азаматов Миңлеғәли Искәндәр улы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған механизаторы;
  • Мырҙабулатов Салауат Барый улы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған чабаны, СССР-ҙың Юғары Советы депутаты;
  • Ильясова Мәзүнә Ғәлиәхмәт ҡыҙы — БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре[5].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы
  2. Усманова М. Г. Имя отчей земли. Историко-лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5 188 бит
  3. Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — С. 92. — ISBN 978-5-295-04683-4.
  4. * Өмөтбаев Рамаҙан. Осрашыуҙар — юғалтыуҙар. Публицистик очерктар, 1984—1993 йылдарҙағы иҫтәлекле ваҡиғалар.— Өфө: Башҡортостан «Китап» нәшриәте, 1997.— 248 бит. 15ВМ 5-295-01799-0
  5. 5,0 5,1 5,2 Ред.составитель А. Багуманов. Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 2002. — 332 с. — ISBN 5-295-03157-8.
  6. Ҡаратал ауыл клубы
  7. Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel.
  8. Улицы

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Видеояҙмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]