Мулдаҡкүл

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Мулдаҡкүл
53°27′03″ с. ш. 58°47′08″ в. д.HGЯO
Мулдаҡтауҙан күлдең күренеше
Мулдаҡтауҙан күлдең күренеше
ИлРәсәй Рәсәй
РегионБашҡортостан
Диңгеҙ кимәленән бейеклеге406 м
Оҙонлоғо3,1 км
Киңлеге2,0 км
Майҙаны6,2 км²
Күләме13,1 км³
Иң ҙур тәрәнлек2,5 м
Уртаса тәрәнлек2,1 м
Һыу йыйыу майҙаны49,6 км²
Мулдаҡкүл (Рәсәй)
Blue pog.svg
Мулдаҡкүл
Мулдаҡкүл (Башҡортостан Республикаһы)
Blue pog.svg
Мулдаҡкүл
Commons-logo.svg Мулдаҡкүл Викимилектә

Мулдаҡкүл (Мулда́к; башҡ. Мулдаҡ күл). Урындағы халыҡ телендә — Тоҙлокүл. Башҡортостандың Әбйәлил районында урынлашҡан йомоҡ тоҙло күл.

Атамаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мулдаҡкүлде урындағы халыҡ Тоҙлокүл тип йөрөтә.

Күлдең атамаһы буйынса түбәндәге легенда йәшәй. Хәлле һәм абруйлы ир уҙаманының ҡыҙы ярлы егеткә ғашиҡ була. Атаһы ҡыҙын фәҡирлек яҙмышына дусар иткеһе килмәй, йәштәрҙең саф хистәрен бер ҙә аямай, тиң булмаған никахҡа ҡаршы була. Ғашиҡтар ҡасып китергә ҡарар итә, ләкин ҡыҙ атаһының һаҡсылары уларҙы ҡыуып етә. Егетте үлтерәләр, һәм ул дала уртаһында бейек Мулдаҡтау булып ҡалҡа. Һөйгән йәрен юғалтҡн бәхетһеҙ ҡыҙ бик оҙаҡ күҙ йәштәрен түгә һәм тоҙло Мулдаҡкүлгә әйләнә.

Мулдаҡкүл. Халыҡ телендә — Тоҙлокүл. Һыу төбөндә шифалы тоҙло ләм тупланмалары бар.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Магнитогорск ҡалаһынан көнбайышҡа ҡарай 15 км йыраҡлыҡта, Мулдаҡтау янында, Озерный (Әбйәлил районы) ауылы эргәһендә ята.

Мулдаҡ Йәнгел менән Кесе Ҡыҙыл йылғалары араһындағы һыуайырғыста урынлашҡан.

Күлдең һөҙәк ярҙарында тоҙло тупраҡҡа яраҡлашҡан үҫемлектәр: һимеҙут (солерос), татырут (бескильница), һыу боросо, ҡаҙ үләне, европа һимеҙуты, ҡамыш үҫә. Тоҙ күплектән урман бик һирәк.

Ярҙың айырым урындарында һыу төбөндә шифалы тоҙло ләм тупланмалары бар. Шулар нигеҙендә «Яҡтыкүл» шифаханаһы төҙөлгән. Был ләмде Башҡортостандың күп кенә башҡа шифаханалары ла файҙалана.

Күл карст сығышлы. Карбон тау тоҡомдарында (аргиллит ҡатламдары булған эзбизташ) барлыҡҡа килгән. Төньяҡ- көньяҡ йүнәлешендә һуҙылған йоморо симметрик соҡор эсендә урынлашҡан.

Төбө ләмле. Йомоҡ күл. Минераль ләмдең дөйөм күләме сама менән 1 млн т тирәһе. Тулыланыу сығанағы — ҡатнаш. Һыуы тоҙло. Хлорид-магнийлы (12,6 г/л).

Мезотроф күл, йәғни, биоген элементтарға бай. Ярҙары һөҙәк, ҡомло. Ландшафты — еҙүлән-ҡылғанлы дала.

Реестр күрһәткестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

РФ биләмәләрендә һыу хужалыҡтарын районлаштырыу буйынса Һыу ресурстары Федераль агентстлығы әҙерләгән геомәғлүмәт системаһы күрһәткестәре[1]:

  • Һыу объектының коды 12010000311112200000568
  • Гидрологик өйрәнелеү (ГӨ) буйынса коды 212200056
  • Бассейн коды — 01.05.00.001
  • (ГӨ) 12 буйынса том номеры
  • (ГӨ) 2 буйынса сығарылыш

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Газета «Выбор» № 118—119 (10044-10045) от 11.08.2015. Статья «Край тысячи озёр».