Атыш (шарлауыҡ)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Атыш
Водопад Атыш.jpg
54°33′20″ с. ш. 57°16′16″ в. д.HGЯO
ИлРәсәй Рәсәй
РегионБашҡортостан
РайонБелорет районы
ЙылғаАтыш
Бейеклеге6 м м
Атыш (шарлауыҡ) (Рәсәй)
Blue pog.svg
Атыш
Атыш (шарлауыҡ) (Башҡортостан Республикаһы)
Blue pog.svg
Атыш
Commons-logo.svg Атыш Викимилектә

Атыш(Атыш-Сумған) — Башҡортостан Республикаһы Белорет районындағы ер аҫты шарлауығы. Тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965). Көньяҡ Уралдың туристарҙы йәлеп итеп торған күренекле урыны. Бейеклеге - 6 м[1].

Өҫтән күренеше

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Белорет районында Ләмәҙ йылғаһының уң ярында, Елмерҙәк һырты армыттарында урынлашҡан.

Атыш йылғаһы туғай буйлап Атыш яланын үткәс, ҡаяға барып терәлә лә, ер аҫтына китә ( сума). Атама "Атыш йылғаһы сумған" тигәндән килеп сыҡҡан.

Атышсумған һәм Ағуй уҙған ер аҫты йылғалары (Атыштан төньяҡҡа табан 3 км һәм 1,5 км алыҫлыҡта йырынға инеп китәләр) ҡушылыуынан барлыҡҡа килгән һыу ташҡыны, Ләмәҙ йылғаһы кимәленән 4 м бейеклектә урынлашҡан мәмерйәнән (бейеклеге 4,5 м, киңлеге 6 м) урғылып сыға.

Атыштың ер аҫтына сумған ере - 276 метр, сыҡҡан ере 174 м бейеклектә. Шулай итеп, дөйөм алғанда, йөҙ метр тирәһенә түбәнәйә.

Һикәлтәһе аҫҡы карбон тоҡомдарынан (эзбизташтар) ғибәрәт. Ҡая аҫтында барлыҡҡа килгән ҡаҙандан (диаметры яҡынса 20 м, тәрәнлеге 7 м) Атыш йылғаһы ағып сыға, унда ҡыҙыл балыҡ йәшәй. Ландшафтары ҡайын, йүкә, аҡ шыршы урмандарынан тора, 100 йәшлек имәндәр осрай.

Атыш-Сумғандың элекке йырҙалары барлыҡҡа килтергән атыш мәмерйәләре төркөмө бар: Дальняя, Нежная, Заповедная (Медвежья), Верхняя, Атышская, Сифонная һәм Атыш мәмерйәһе. Былар барыһы ла Атыш йылғаһының Ләмәҙ йылғаһына барып ҡушылған  боронғо үҙәне булып тора.

Йәшкүҙташ тауындағы мәмерйәләрҙең һәм Атыш шарлауығының урынлашыу схемаһы

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Водопад Атышсумган