14 февраль

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

14 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 45-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 320 көн ҡала (кәбисә йылында 321).

февраль
Дш Шш Шр Кс Йм Шм Йк
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28        
2018 йыл

Christmas bell icon.png Байрамдар

Sciences de la terre.svg Халыҡ-ара байрамдар
Crystal locale.png Милли байрамдар
Social sciences.svg Һөнәри байрамдар
  • Ер — Бөтә донъя китап бүләк итеү көнө.
  • Ер — Халыҡ-ара компьютерсы көнө (рәсми булмаған).
  • Болгария Болгария — виноград үҫтереүселәр көнө — Трифон Зарезан.

Hoplite helmet.svg Тарихи ваҡиғалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 842 — Француз теленең тыуған көнө: Людовик II Немец һәм Карл II Пеләш Страсбург анттарын роман (иҫке француз) телендә әйтәләр.
  • 1009 — Тәүге тапҡыр тарихи сығанаҡтарҙа (Кведлинбург анналдарында) Литва топонимы телгә алына: миссионер Брунон Бонифаций Русь һәм Литва сигендә үлтерелгән, тиелә.
  • 1076 — Рим Папаһы Григорий VII Римда Синодта Изге Рим империяһының императоры Генрих IV тәхеттән төшөрөлөүе һәм сиркәүҙән ҡыуылыуы тураһында иғлан итә. Ул быны Генрихтың Сиркәүгә ҡаршы баш күтәреүе, тимәк, король була алмауы менән аңлата.
  • 1349 — Ҡара үлем: тағунды таратыуҙа ғәйепләнеп, Страсбургта ике меңләп йәһүд үлтерелә, уларҙың 900-ө тереләй яндырыла. Казимир III иҫән ҡалған йәһүдтәрҙе Польшала һыйындыра.
  • 1610 — Смоленск ҡалаһы янында Польша короле һәм Литваның бөйөк кенәзе Сигизмунд III һәм Мәскәү вәкиллеге араһында король улы Владиславтың православиены ҡабул иткәндән һуң рус тәхетенә ултырырға тейешлеге тураһында килешеү төҙөлә. Владислав бер ҡасан да Рәсәй менән идара итмәй, әммә 1634 йылға тиклем батша исемен һаҡлап ҡала.
  • 1706Мәскәүҙең төньяҡ ситендә Сухарев манараһы артында Петр I бойороғо менән дарыу үләндәре үҫтереү өсөн Дарыуханасы баҡсаһына нигеҙ һалына. Әле М. В. Ломоносов исемендәге Ботаника баҡсаһы — Рәсәйҙәге иң тәүге ботаника ғилми учреждениеларының береһе.
  • 1721 — Тантаналы рәүештә Урыҫ православие сиркәүенең Изге Синоды асыла.
  • 1735 — Герцог Карл Фридрих Гольштейн-Готторп үҙенең ҡатыны, Петр I ҡыҙы хөрмәтенә Изге Анна ордены булдыра. Рәсәйгә орден герцогтың улы, буласаҡ император Петр III менән күсә, һәм уның менән тәүге тапҡыр батшабикә Елизавета Петровна фельдмаршал Шереметевтың улын бүләкләй.
  • 1744Санкт-Петербург ҡалаһына әсәһе менән бергә принцесса Ангальт-Цербстская София Августа Фредерика килеп етә.
  • 1779 — АҠШ-тың бойондороҡһоҙлоҡ өсөн һуғышы: Кетль-Крик янындағы алышта Эндрю Пикенс етәкселегендәге американ баш күтәреүселәре Джон Бойдтың лоялистарын ҡыйрата.
  • Гавай утрауҙары аборигендары билдәле диңгеҙсе Джеймс Кукты үлтерә (һәм — ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса — ашай).
  • 1797 — Француз инҡилап һуғыштары: Сент-Винсент мороно янындағы алышта Джон Джервис етәкселегендәге британ флоты үҙенән һан буйынса өҫтөн булған Хосе де Кордоба етәкселегендәге испан флотын еңә.
  • 1804 — Георгий Петрович етәкселегендә Ғосман империяһы иҙеүенә ҡаршы беренсе серб ихтилалы башлана.
  • 1814 — Наполеондың алты көнлөк һуғышы: Вошан ауылы янындағы алышта Наполеон фельдмаршал Гебхард Блюхерҙың Силезия армияһының ике корпусын ҡыйрата.
  • 1834 — Лионда туҡыусыларҙың дөйөм стачкаһы башлана, уның барышында эшселәрҙең инҡилап көрәше булараҡ тәүге тапҡыр ҡыҙыл байраҡ күтәрелә.
  • 1859 — Орегон территорияһы АҠШ-тың 42-се штаты була.
  • 1876 — АҠШ-та Александр Грэхем Белл «телмәрҙе һәм башҡа тауыштарҙы электр тулҡындары ярҙамында телеграф буйынса тапшырыу методын һәм аппаратын» тасуирлаған 174465-се һанлы патент ала. Асылда һүҙ телефон тураһында бара.
  • 1879 — Икенсе Тымыҡ Океан һуғышы (Селитра һуғышы): Чили ғәскәрҙәре Боливияға һөжүм итә, Боливия менән ярҙам тураһында килешеүе булған Перу шул уҡ йылдың апрелендә һуғышҡа ҡушыла.
  • 1903 — АҠШ-тың сауҙа министрлығы булдырыла.
  • 1907 — Львов сәнғәт галереяһы булдырыла.
  • 1912 — Аризона биләмәһе АҠШ-тың 48-се штаты була.
  • 1918 — Халыҡ комиссарҙары советының «Социалистик Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Флоты тураһында» декреты сыға.
  • РСФСР григориан календарына күсә (юлиан календары буйынса 1 февраль).
  • 1922 — Алыҫ Көнсығыш Республикаһының халыҡ-инҡилап армияһы (В. К. Блюхер) Хабаровск ҡалаһын ала.
  • 1933Парижда тәүге теүәл ваҡыт телефон хеҙмәте асыла.
  • 1937Мәскәүҙә, Горький урамында (әле Тверская) Актер йорто асыла. Әле ул А. И. Яблочкина исемендәге Үҙәк актерҙар йорто.
  • 1943Дондағы Ростов фашистарҙан тулыһынса азат ителә.
  • 1944 — Ленинград-Новгород операцияһы: Балтик флоты Нарва ҡултығы ярында Мерекюла ауылы янында тактик диңгеҙ десантын төшөрә. Десант менән батальон командиры С. П. Маслов етәкселек итә. Ярға бөтәһе уҡсы ҡораллы 432 кеше төшөрөлә. Уларға ҡаршы һан яғынан өҫтөн ғәскәр (шул иҫәптән 20-се гренадер эстон СС дивизияһының батальоны, айырым батальондар һәм пехота роталары) һәм танкылар ебәрелә. Десантсыларҙың барыһы ла тиерлек һәләк була. Айырым яугирҙар ғына 20 февралдә 2-се һөжүм итеүсе армияға үтеп сыға алалар.
  • 1945Германия тарафынан баҫып алынған Праганы АҠШ хәрби-һауа көстәре утҡа тота. Америка хәрбиҙәре белдереүенсә, был Дрезденды утҡа тотоу маҡсаты менән осҡан самолеттарҙың курстан яҙыуы арҡаһында килеп сыға. Һөҙөмтәлә 701 кеше үлә һәм 1184 кеше яралана, улар барыһы ла граждан кешеләр була.
  • 1946АҠШ армияһының баллистик тикшеренеүҙәр лабораторияһында донъялағы беренсе электрон компьютер ЭНИАК (ENIAC) ҡулланыуға индерелә.
  • 1949 — Тәүге тапҡыр Израиль парламенты Кнессет йыйыла.
  • Бағдадта Ираҡ коммунистар фирҡәһенең генераль секретары Йософ Сәлмән Йософ (Фәхед) һәм ҮК ағзалары — Зәки Басем һәм Хөсәйен әш-Шабиби язалап үлтерелә.
  • 1950 — Мәскәүҙә СССР һәм ҠХР араһында Дуҫлыҡ, берҙәмлек һәм үҙ-ара ярҙам тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла (1950 йылдың 11 апреленән 1980 йылдың 11 апреленә тиклем ғәмәлдә була).
  • 1956 — Мәскәүҙә КПСС-тың ХХ съезы асыла. Тәү сиратта, Сталиндың шәхес культын фашлау менән билдәле.
  • 1958Ираҡ короле Фейсал II һәм Иордания короле Хөсәйен Берләштерелгән Ғәрәп Республикаһы барлыҡҡа килеүгә яуап итеп үҙҙәренең ике Хашимит короллеген Ғәрәп Федерацияһына берләштерә.
  • 1961 — 103-сө химик элемент лоуренсий асыла.
  • 1967Латин Америкаһы һәм Кариб бассейны дәүләттәре башлыҡтарының Мехиколағы осрашыуында «Латин Америкаһында һәм Кариб бассейнында ядро ҡоралын тыйыу тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйыла.
  • 1972 — «Тени исчезают в полдень» телевизион нәфис фильмының (режиссерҙары Валерий Усков һәм Владимир Краснопольский) премьераһы була. Һуңғараҡ телесериалдағы «Гляжу в озёра синие» йыры Рәсәйҙең дәүләт гимны варианты итеп тәҡдим ителә.
  • 1975 — Королева Елизавета II «Австралия граждандарының һәм башҡа кешеләрҙең ҡаҙаныштарын һәм маҡтаулы хеҙмәтен билдәләү маҡсатында» Австралия орденын булдыра.
  • 1979 — АҠШ-тың Афғанстандағы илсеһе Адольф Дабс аманатҡа алына һәм һуңынан үлтерелә. Был ваҡиға АҠШ-тың Афғанстандағы сәйәсәтен ҡырҡа ҡатыландырыуына килтерә һәм башланған низағтың бер сәбәбе була. 2002 йылға тиклем АҠШ-тың был илдә илсеһе булмай.
  • 1988Ленинградтағы Рәсәй Фәндәр Академияһы китапханаһының бинаһында янғын була. Тәүҙә ут өсөнсө ҡатта урынлашҡан гәзит фондының бер өлөшөн юҡ итә, ә янғын һүндерелгәс, 15 февраль иртәнге бишенсе яртыла 4-се һәм 5-се ҡаттарға ут ҡабына. Китапханаларҙағы янғындар тарихында иң емергестәрҙең береһе.
  • 1990Ҡояш системаһы сиген үтеп киткән Voyager I тәүге тапҡыр уны «ситтән» фотоға төшөрә.
  • 1992БДБ дәүләт башлыҡтарының Минскиҙағы осрашыуында «Хеҙмәттәшлек нигеҙҙәре тураһында декларация» ҡабул ителә, БДБ-ның Оборона министрҙары советы һәм БДБ-ның Электроэнергетик советы булдырыла.
  • Рәсәй Федерацияһы һәм Украина араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.
  • 1995 — Borland Delphi-ҙың тәүге версияһын тәҡдим итә.
  • Америкала легендар хакер Кевин Митник ҡулға алына.
  • 2003 — 6,5 йәшендә клонланған һарыҡ Долли үлә.
  • 2005YouTube хеҙмәте булдырыла.
  • 2011Ғәрәп яҙы:Бахрейнда ихтилал башлана.

Nuvola apps date.svg Был көндө тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡортостан менән бәйле шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дөйөм исемлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Cemetery template.svg Был көндө вафат булғандар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1779 — Джеймс Кук, инглиз диңгеҙ сәйәхәтсеһе, донъя тирәләй ойошторолған экспедиция етәксеһе.

Oxygen480-actions-view-calendar.svg Йыл көндәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ай һәм көндәр
Ғинуар 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Февраль 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29
Март 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Апрель 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Май 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Июнь 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Июль 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Август 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Сентябрь 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Октябрь 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Ноябрь 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Декабрь 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31


Ғинуар (Һыуығай) | Февраль (Шаҡай) | Март (Буранай) | Апрель (Алағарай) | Май (Һабанай) | Июнь (Һөтай)
Июль (Майай) | Август (Урағай) | Сентябрь (Һарысай) | Октябрь (Ҡарасай) | Ноябрь (Ҡырпағай) | Декабрь (Аҡъюлай)